1770 Girit ayaklanması

Bu çalışma, Daskaloyanni önderliğindeki Sfakiyotlar tarafından, Girit'te Osmanlı egemenliğine karşı 1770 yılında başlatılan ve büyük bir hezimetle sonuçlanan ilk isyanı tarihsel bir bağlama oturtmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, on sekizinci yüzyılın son çeyreğine girerken, 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında, 1770 Mora İhtilalinin (Orlov İsyanı) bir uzantısı olarak ortaya çıkan bu ayaklanmanın altında yatan siyasî, dinî ve sosyoekonomik nedenler irdelenmekte ve sonuçları itibariyle adanın geleceğinde oynadığı rol tartışılmaktadır. Bu çalışma ayrıca, büyük bir felaketle neticelenmesine rağmen ayaklanmanın ve liderinin, on dokuzuncu yüzyıl boyunca Yunan tarih yazımında destanlaşırken, Osmanlı ve modern Türk tarih yazımında olumlu veya olumsuz bir karşılık bulmamasının muhtemel sebeplerini gündeme taşımaktadır. Bunula ilişkili olarak bu çalışmada ele alınan temel konulardan biri, başarısızlıkla sonuçlanması ve modern anlamda milliyetçi bir hareket olmamasına rağmen, ayaklanmanın uzun vadede adadaki dinî ve millî uyanışı tetikleyip tetiklemediği meselesidir. Bu çalışma, isyancıların davalarını hangi dinî ve siyasî argümanlar üzerine inşa ettiğini ve Osmanlı yöneticilerinin bu ayaklanmayı nasıl algıladığını anlamaya çalışmaktadır. Bunu yaparken, arşiv kaynakları ve ikincil eserleri yeni bir bakış açısıyla sunarak literatüre özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Girit Ayaklanması, Daskaloyanni, Orlov İsyanı, Osmanlı İmparatorluğu, Sfakia.