21. yüzyılda yerli-yabancı ilişkisinin bir yansıması olarak zenofobi

Yabancı kavramı, sosyoloji literatürüne Simmel ile olumlu ilişki biçimi üreten ve tüccarda somutlaşmış olan bir toplumsal tip olarak girmiştir. Daha sonraki çalışmalar, yabancıyı farklı ilişki biçimleri üreten ve farklı toplumsal kategorilere denk gelecek şekilde tanımlamışlardır. Yirmi birinci yüzyıla gelindiğinde ise yabancı, olumsuz bir ilişki biçimi üreten göçmende somutlaşmış olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde yerlinin korku söylemlerinin nesnesi haline gelen yabancı, yerlinin yaşamını tehdit eden olumsuz bir bağlamda inşa edilmektedir. Yabancıyı, günümüz toplumunda ayırıcı hale getiren sadece toplumsal kriz ve kaos dönemlerinde değil, her türlü gündelik yaşam deneyiminde toplumsal korku ve kaygıların hedefinde yer almasıdır. Bu durum yirmi birinci yüzyılda yerli yabancı ilişkisinin bir yansıması olarak zenofobiyi (xenophobia) ön plana çıkarmıştır. Bu çalışma, yerlinin, topraklarında bulunan ve onun kültürel örüntüsünü yorumlama çabasına giren yabancının tipik durumunu ve yabancının bu isteğine karşı yerlinin geliştirdiği zenofobik tutumu genel yorumsamacı teori çerçevesinde incelemiştir. Çalışmada zenofobinin yükselişi, uygulanan göç politikalarından hareketle inceleyen makro yaklaşımlar üzerinden değil, birey ilişkilerine odaklanan mikro düzeyde ele alınmıştır. Zenofobinin günümüzde ön plana çıkmasının nedeni, 21. yüzyılın toplumsal durumu içerisinde birey ilişkilerinin dinamiğini oluşturan risk, korku ve belirsizlikler üzerinden anlaşılabilir. Zenofobi, bu kavramların hakim olduğu günümüz toplumlarında yabancı ile bir baş etme biçimi haline gelmektedir. Yabancının olumsuz anlamının, içinde bulunduğumuz toplumsal durumda -neoliberal öznenin yaşadığı belirsizlikler, gündelik yaşam formu haline gelen risk, korku kültürü ve güvenlikleştirme söylemleri ile- giderek sabit bir hal aldığı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Belirsizlik, Korku, Risk, Yabancı, Yerli, Zenofobi