3-6 yaş grubu çocukların duygu düzenleme becerilerinin yordayıcısı olarak babaların babalık rolü algısı, ebeveynliğe yönelik tutumu ve baba katılımı

Bu araştırmanın amacı 3-6 yaş grubu çocuğu olan babaların babalık rolü algısı, baba katılımı ve babanın ebeveynliğe yönelik tutumu ile çocuğun duygu düzenlemesi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma nicel araştırma türlerinden ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Adana ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 13 okulda anaokuluna devam eden 413 çocuk ve babası araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu; tipik durum örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Veri toplama araçları olarak araştırmaya katılanların demografik özelliklerini belirleyebilmek için araştırmacı tarafından oluşturulan "Genel Bilgi Formu", Batum ve Yağmurlu (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Duygu Düzenleme Ölçeği (DDÖ)", Kuzucu (1999) tarafından geliştirilerek, geçerlik ve güvenirliği yapılan "Babalık Rolü Algı Ölçeği (BRAÖ)", Seçer ve diğerleri (2008) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Ebeveynliğe Yönelik Tutum Ölçeği-Baba Formu (EYTÖ)" ve Sımsıkı ve Şendil (2014) tarafından geliştirilerek, geçerlik ve güvenirliği yapılan "Baba Katılım Ölçeği (BAKÖ)"kullanılmıştır. Verilerin analizinde iki grup arasındaki fark normal dağılıma sahip ölçümlerde bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla grup puanlarının karşılaştırmalarında normal dağılıma sahip olan ölçümler için varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan değişkenler arasındaki ilişkinin ölçülebilmesi için Pearson korelasyon analizi yapılmış ve elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunması durumunda, farkın hangi iki grup arasında olduğunun tespit edilebilmesi için Bonferroni analizi yapılmıştır. Her bir bağımsız değişken için 3 farklı basit regresyon analizi yapılmıştır. Bağımsız değişkenlerin alt boyutlarının, bağımlı değişkenin toplam puan ve alt boyutlarını yordamasına ilişkin basit regresyon analizi yapılmıştır. Son olarak da ebeveynliğe yönelik tutumunun, baba katılımının ve babalık rolü algısının çocukların duygu düzenleme becerilerini yordamasına ilişkin hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda çocukların duygu düzenleme becerilerinin çocukların yaşına, babanın yaşına, çocuk sayısına göre anlamlı bir farklılık yaratmadığı ancak ölçeğin değişkenlik/olumsuzluk alt boyutunun çocuğun cinsiyetine göre kız çocukları lehine ve ölçeğin duygu düzenleme alt boyutunun babanın eğitim durumuna, annenin eğitim durumuna, ailenin gelir durumuna göre anlamlı farklılık yarattığı belirlenmiştir. Basit regresyon analizi sonucunda ölçeklerden elde edilen puanlar arasındaki ilişki incelendiğinde babaların algıladığı babalık rolünün, çocuğun duygu düzenleme becerilerinin anlamlı birer yordayıcısı olmadığı görülmüştür. Yine yapılan basit regresyon analizi sonucunda ebeveynliğe yönelik tutumda ebeveynliğe yönelik sağlanan doyumun, çocukların düzenlemeye yönelik değişkenlik/olumsuzluk gösteren becerilerinin ve duygu düzenlemeye yönelik genel becerilerinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde baba katılımında keyfi meşguliyetin, çocukların duygu düzenlemeye yönelik olumlu becerilerinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizi sonucunda ölçeklerden elde edilen puanlar arasındaki ilişki incelendiğinde babalık rolünden, baba katılımından ve ebeveynliğe yönelik tutumdan sadece ebeveynliğe yönelik tutumun, duygu düzenlemeye yönelik becerilerinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Duygu düzenleme, babalık rolü, ebeveynliğe yönelik tutum, baba katılımı.