65 yaş ve üzeri bireylerde sarkopeni sıklığı ve ilişkili faktörler

Amaç: Bu çalışmanın amacı aile sağlığı merkezlerine başvuran 65 yaş ve üzerindeki bireylerdeki sarkopeni prevalansı ile sarkopeniyle ilişkili olabilecek sosyodemografik özellikler , komorbid durumlar ve düşme gibi diğer geriatrik sendromlar hakkında koruyucu hekimlik alanında farkındalık oluşturmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmanın türü kesitsel ve tanımlayıcıdır. Çalışmamıza 10.12.2022-14.06.2023 tarihleri arasında Afyonkarahisar ilinde yer alan Afyonkarahisar Erkmen Aile Sağlığı Merkezi, Ataköy Aile Sağlığı Merkezi, Çayırbağ Aile Sağlığı Merkezi, 15 Nolu Aile Sağlığı Merkezi, Salar Aile Sağlığı Merkezi, Sülümenli Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş ve üzeri 559 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, komorbiditeleri, geriatrik sendrom durumu ve SARC-F ölçeği bilgisi araştırmacı tarafından yüz yüze bilgi formu doldurularak alınmış; antropometrik ölçümleri, jamar el dinamometresi ile üst ekstremite gücü ölçümü, beş tekrarlı otur kalk testi ve zamanlı kalk ve yürü testi araştırmacı tarafından ölçülmüş. Bireylerin sarkopeni risk durumları EWGSOP-2 algoritmasına göre belirlenmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 70,23±4,95, kadınların yaş ortalaması 69,99±4,96 erkeklerin 70,7 ±4,91'dir. 559 katılımcıdan 240'ının (%42,9) SARC-F ölçeği pozitifti. Sarkopeni prevalansı %13,59, kadın sarkopeni prevalansı %12,46, erkek sarkopeni prevalansı %15,21 saptandı. Sarkopenik katılımcılar ile sarkopenik olmayan katılımcılar arasında diyabet, kalp-damar hastalıkları, romotolojik hastalıklar, görme kaybı, üriner inkontinans ve düşme öyküsü polifarmasi egzersiz durumları ve gıda takviyesi alma durumları arasında istatiksel olarak anlamlı fark görüldü (p<0,005). Sarkopenik katılımcılar ile sarkopenik olmayan katılımcılar arasında hipertansiyon, böbrek hastalıkları, depresyon/ psikiyatrik hastalıklar, tiroid hastalıkları, malignite, işitme kaybı, uyku bozuklukları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p>0,005). Sonuç: Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte yaşam kalitesini düşüren, morbidite ve mortaliteyi yüksek oranda arttıran ve önemli bir geriatrik sendrom olan sarkopeniye erken dönemde tanı konulabilmesi için tarama testleri ile bireylerin düzenli aralıklarla taranması önemlidir. Tüm toplumun kolaylıkla erişebildiği birinci basamak sağlık kuruluşlarında bu tarama testleri pratik bir biçimde uygulanabilir. Koruyucu hekimlik uygulamalarının ön planda olduğu birinci basamak sağlık hizmeti veren aile sağlığı merkezlerinde; sarkopeni ve riskleri açısından dezavantajlı grupların bilinmesi, uygun tarama testleri ile tespit edilmesi ve tedavi ve takiplerinin yapılması geri dönüşsüz hasarlar oluşmadan morbidite ve mortalitenin önlenmesinde fayda sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Sarkopeni, Yaşlı, Kas gücü dinamometresi, Kas kuvveti, Geriatrik değerlendirme, Aile hekimliği