Abdullah en-Nursî ve "el-Kelimâtu'l-vefiyye bi Şerhi'l-Ma'fuvvâti'l-Halîliyye" adlı eseri

Molla Abdullah Nursî, Osmanlı devletinin hüküm sürdüğü günümüz Türkiyesi'nin Doğu Anadolu bölgesinde yer alan Bitlis ilinde yaşamış önemli bir şahsiyettir. Bitlis ve çevresindeki medreselerde ders veren ünlü şahsiyetlerden istifade ettikten sonra kendisi de talebelere ders vermiştir. Yapılan araştırmalar neticesinde yalnızca üç eseri tespit edilmiştir. Muhtemelen erken yaşta vefat ettiğinden çok fazla eser yazamamıştır. İslâmî ilimlerdeki üstünlüğü Molla Halil'in Ma'fuvvât adlı risâlesi üzerine telif ettiği el-Kelimâtu'l-vefiyye bi Şerhi'l-Ma'fuvvâti'l-Halîliyye isimli eseriyle kanıtlanmıştır. Molla Halil'in söz konusu risâlesinin toplam dört kişi tarafından şerh edildiği tespit edilmiştir. Molla Halil'in eserini ilk defa şerh yazan Molla Abdullah olduğundan kendisinden sonra Molla Halil'in risâlesine şerh yazanların büyük oranda kendisinden yararlandığı görülmektedir. Son dönem Şâfiî mezhebinin önemli âlimlerinden olan Nursî, önceki âlimlerin konuyla ilgili yazdığı eserlere dayanarak el-Kelimâtu'l-vefiyye'de ma'fuvvât konusu kapsamında mezhep içerisinde yapılmış ictihatları, verilen fetvaları, farklı görüşler arasında tercih edilmeye layık olanları ve görüş ihtilaflarını geniş bir perspektifle ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra kimi zaman da eserinde ma'fuvvâtla ilgisi olmayan birtakım meseleleri işlemiştir. Böylece onun şerhinin zikri geçen diğer çalışmalardan daha kapsamlı olmuştur. Bu çalışmada, Nursî'nin yaşadığı dönemin genel durumu, hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra konumuzu teşkil eden el-Kelimâtu'l-vefiyye'nin geniş çaplı incelemesi yapılmıştır. Molla Abdullah'ın, detaycı şerh yaklaşımı, metni şerhle birleştirmesi ve fıkhî terimleri açıklamak için başvurduğu yöntemler, başlıklar halinde sunulmuştur. Onun şerhi ile Molla Halil'in, metni üzerine yazılmış diğer şerhler maddeler halinde karşılaştırılmıştır. Araştırmanın neticesinde Molla Abdullah'ın, şerhinde orijinal bir çalışma yürüttüğü tespit edilmiştir. Onun, eserinde istifade ettiği her görüşe kayıtsız şartsız katılmadığı, gerekli gördüğünde karşı çıkarak eleştiride bulunduğu tespit edilmiştir.