Akut ve kronik optik nevritli hastalarda görsel sistemin difüzyon tensor görüntülemetekniği ile incelenmesi ve diğer inceleme yöntemleriyle uygunluğunun değerlendirilmesi

Amaç Son yıllarda yapılan çalışmalarda difüzyon tensor görüntüleme'nin(DTG), optik nevrit(ON) ve multipl skleroz(MS)'un patofizyolojisini daha iyi kavramamızı sağlayabileceği bildirilmiştir. Bu çalışmada, akut ve kronik ON?li hastalarda ON tanısında ve takibinde kullanılan farklı yöntemlerle afferent görme yollarının ayrıntılı bir şekilde incelenmesi, gruplar arasında farklı yöntemlerle saptanan bulguların değerlendirilmesi, DTG?nin diğer inceleme yöntemlerine üstünlüğünün ve bu yöntemlerle korelasyonlarının değerlendirilerek klinik pratikte sağlayabileceği yararların ve patofizyolojik sürecin anlaşılmasına yapacağı katkıların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Bu çalışmada, toplam 26 hasta (17 gözde akut ON, 20 gözde kronik ON, 15 göz sağlam) ve 13 sağlıklı kontrol, farklı inceleme yöntemleri(nörooftalmolojik değerlendirme, görsel uyarılmış potansiyeller/GUP, optik koherans tomografi/OKT, orbital ve beyin MRG, difüzyon tensor görüntüleme/DTG) ile değerlendirilmiştir. Bulgular Difüzyon tensor görüntüleme incelemelerinde, optik sinirlerden ölçülen fraksiyonel anizotropi(FA) değerlerinde akut ve kronik ON'li hastalarda, kontrollere göre anlamlı olarak azalma(p<0,05), mean diffüzyon(MD) değerlerinde ise artma saptandı(p<0,05). Hasta ve sağlıklı gruplarda ölçülen optik kiyazma FA değerleri arasında anlamlı fark saptanmazken(p>0,05), MD değerleri hasta grupta artmış bulundu(p<0,05). Optik traktuslardan ölçülen FA değerleri hasta grupta kontrol grubuna göre azalmış(p<0,05), MD değerleriyse artmış saptanmıştır(p<0,05). Retinal sinir lifi tabakası(RSLT) kalınlıkları, P100 amplitud ve latansları ve görme keskinlikleri(GK) hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı olarak farklı saptanmıştır(p<0,01). Orbita MRG?lerinde ON acısından anlamlı patoloji saptanan grupta, normallere gore FA değerleri (p<0,05), RSLT kalınlıkları(p<0,05), görme keskinlikleri(p<0,01) ve P100 amplitudlerinde(p<0,05) azalma, MD değerlerinde artma (p<0,01) saptanmıştır. Akut ON?li grupta FA değerleri, P100 latansında uzama ve RSLT kalınlığındaki azalma ile(p<0,05), MD değerleri ise, RSLT kalınlığı ve GK?de azalmayla(p<0,05) korele saptanmıştır. Kronik ON?li grupta FA?daki azalma ile MD artışı ve GK?deki azalma korele(p<0,05) bulunmuştur. Kronik ON?li grupta ayrıca MD değerleriyle P100 amplitudleri ve GK korele bulunmuştur(p<0,05). Çalışmamızda klinik olarak ON olduğu gösterilmiş olan gözlerde yapılan GUP incelemesinde %97 OKT incelemesinde %72, DTG incelemesinde %62, orbita MRG?de %48 oranında anormallik saptandı. Hasta grubun etkilenmemiş gözlerinde anormallik saptanma oranı GUP incelemesinde %46, OKT incelemesinde %13, DTG incelemesinde %26?sında saptanırken orbita MRG?de bu gözlerde anormallik saptanmadı. Sonuç Optik nevritli hastalarda optik sinirlerden ölçülen MD ve FA değerlerindeki anormalik, optik kiyazma ve optik traktuslara göre daha belirgin saptanmıştır. Ayrıca demiyelinizasyon ve aksonal kaybın daha fazla olduğu kronik optik nöritli hastalarda MD değerlerindeki artış ve FA değerlerindeki azalma daha belirgindir. Çalışmamızın sonuçları DTG ile yapılan ölçümlerin vizüel dizabilite ve doku hasarı ile korele olduğunu göstermektedir. DTG bulgularının orbital MRG verileri ile uyumluluğu, DTG?nin, sensitivitesi görece düşük ancak spesifitesi yüksek orbital MRG icin bir alternatif olabileceğini düşündürmüştür. Çalışmamızda özellikle kraniyal MRG?de normal olarak izlenen bölgelerde de FA azalması ve MD artışı gözlenmiştir. Bu bulgu ON?li hastalarda konvansiyonel ve orbita MRG ile gösterilemeyen etkilenmelerin DTG ile gösterebileceğini işaret etmektedir. Çalışmamızda elde edilen sonuçlar DTG?den klinik pratikte yararlanılabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca DTG?nin hastalıkta patolojik sürecinin anlaşılmasına ve hastalığa bakış açımızın gelişmesine katkılar sağlayabileceği kanısına varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Optik nevrit, multipl skleroz, difüzyon tensor görüntüleme, Optik koherans tomografi, görsel uyarılmış potansiyeller , orbita MRG