Alzheimer hastalığı ve glokomda AQP4 ilişkili miRNA'ların değerlendirilmesi

Başlık: Alzheimer hastalığı (AH) ve glokomda akuaporin4 (AQP4) ilişkili miRNA'ların değerlendirilmesi. Amaç: Bu tez çalışmasında, gözyaşında ve konjonktiva impresyon sitoloji örneklerinde, AH ve glokomda glimfatik sistem işleyişinde yer alan AQP4'le ilişkili miRNA'lar ile AQP4 mRNA ekspresyonu ve protein düzeyleri değerlendirilerek AQP4'ün AH ve glokom için biyobelirteç olabilme potansiyelinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalında glokom nedeniyle takip edilen ve Nöroloji Anabilim Dalında AH tanısı konulmuş olgular ve kontrol gruplarının gözyaşı örneklerinde, AQP4 geni ve ilişkili miRNA ekspresyon profilleri ile AQP4 protein düzeyleri RT-PCR ve ELISA testleriyle analiz edilmiştir. Konjonktiva impresyon sitolojisi örneklerinin immunohistokimyasal analizleri ise semi-kantitatif yöntemle (H-skorlaması) değerlendirilmiştir. Bulgular: Gözyaşı AQP4 mRNA ve AQP4 protein düzeyi ile konjonktiva AQP4 immün pozitif hücrelerin H-skorlarında AH, glokom, kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Öte yandan Alzheimer hastalarının gözyaşı örneklerinde miRNA-320a hariç, incelenen tüm miRNA'ların ekspresyon düzeylerinin anlamlı düzeyde artığı saptanmıştır. Alzheimer hastalarında 6 miRNA'dan en yüksek düzeyde ayırd edici olanlar miR-140-5p, miR145-5p ve miR-29-3p olup, duyarlılık ve özgüllükleri sırasıyla %93,75 ve %50; %68,75 ve %93,75; %68,75 ve %87,50 olarak belirlenmiştir. Glokom hastalarında miRNA düzeyleri kontrol grubundan farklı bulunmamış olup, sadece miR-145-5p'nin duyarlılığı ve özgüllüğü %68,75 ve %68,75 olarak saptanmıştır. Alzheimer grubu, glokomdan miR-320a, miR130a, miR-224, miR-145, 196b-5p ve miR-29a-3p, miR-140-5p; kontrol grubundan ise sadece miR-140-5p ekspresyonu açısından farklılık göstermiştir. Sonuç: Gözyaşı örneklerinde AQP4 ile ilişkili miRNA'lardan altı tanesinin Alzheimer hastalığı ile, bir tanesinin ise glokom hastalığı için ayırd edici olduğu saptanırken, AQP4'ün AH ve glokom için ortak bir biyobelirteç olma potansiyeli taşımadığı değerlendirilmiştir.