Ankara Hamamönü bölgesi Hacettepe Mahallesi geleneksel konutlarında mekânsal analiz

İnsanlar yaşadıkları mekânlardan etkilenirler. Bu etkileşim sosyal, kültürel, fiziksel veya psikolojik anlamda olabilir. İnsanlar yaşadıkları mekânlardan etkilendikleri gibi yaşadıkları mekânları da etkilerler. Mekânların sosyal ve kültürel açıdan kimlik kazanmasını sağlarlar. Bu açıdan bakıldığında insan-mekân arasında sürekli bir etkileşim vardır. Mekân kavramı düşünüldüğünde akla ilk gelen yaşadığımız yer, yani evlerimizdir. Bütün insanlar bir şekilde kendilerini korumak isterler. Bu koruma içgüdüsü sosyal çevre, gelenek ve kültürel farklılık gözetmeksizin herkeste mevcuttur. Bu sebeple insanlar evlerini ihtiyaçlarına göre şekillendirmişlerdir. Bu noktadan bakıldığında mekânların organizasyonu ile sosyal yapı arasındaki bağlantının en belirgin şekilde görüldüğü yapılardan biri evlerdir. Konutların mekânsal organizasyonlarının, toplumların sosyal ve kültürel yapılarını yansıttığı görülmektedir. Farklı kültürden olan toplumların konutlarda ortaya çıkardıkları mekânsal organizasyonların farklı olduğu düşüncesi, gün geçtikçe daha önlemli hale gelmektedir. Bu bakış açısıyla mekânsal dizim kavramı her ölçekte mekânsal organizasyon ile toplumların etkileşimini inceleyen bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Mekânsal analiz ile ilgili birçok bilgisayar programı geliştirilmiş olup, bu programlar esasında insanların mekânları kullanma şekillerini ve algılama biçimlerini ortaya koymaya yöneliktir. Bu çalışmada; Hamamönü bölgesi Hacettepe Mahallesi sınırları içinde tespit edilen konutların, eski planları ile güncel planlarının bilgisayar ortamında mekânsal analiz grafikleri çıkarılmıştır. Çıkarılan bu grafikler ile mekân ve sosyal yaşam arasındaki ilişkinin süreç içinde geçirdiği değişimin ortaya konması amaçlanmıştır. Kullanılan program ile ortaya çıkan erişim ve görünürlük grafikleri, yapılan yapıların özellikleri ile birlikte Hamamönü bölgesi, Hacettepe mahallesindeki konutların toplumsal, kültürel ve sosyal açıdan mekânların nasıl etkilendiğini ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Ayrıca bu çalışmada elde edilen veriler ışığında; toplum ve konut ilişkisinden hareketle toplumsal düzendeki değişimin konut mekânına ne tür etkilerinin olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Mekân Analizi, Hamamönü, Sokak Sağlıklaştırma