Aphis craccivora Koch. (Hemiptera: Aphididae)'nin farklıfasulye çeşitleri üzerinde bazı biyolojik parametrelerin belirlenmesi

Çevresel koĢular bakımından seçiciliği en fazla olan baklagil türü fasulye (Phaseolus vulgaris L.) bitkisinde, fasulye Yaprakbiti (Aphis craccivora Koch.) fasulye üretimin bölgelerinde en fazla mücadelenin yapıldığı zararlıdır. Bu araĢtırmada, günümüzde yetiĢtiriciliğinin ve üretiminin yapıldığı ÖzayĢe, Ezgi, Helda ve Göynük fasulye çeĢitlerinin bazı biyolojik parametrelerini inceleyerek, Aphis craccivora zararlısına karĢı dayanıklılık ve hassaslığının belirlenmesi amaçlanmıĢtır. ÇalıĢma, 2019 yılı bahar döneminde Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Entomoloji laboratuvarında yürütülmüĢtür. AraĢtırma, sıcaklığın 25 ± 1 °C, orantılı nemin %60 ± 5 ve 16 saat aydınlık 8 saat karanlık ortam koĢullarının sağlandığı iklim dolabında yapılmıĢtır. Aphis craccivora'nın nimf dönemlerinin geliĢme süreleri belirlenmiĢ ve çeĢitler arasındaki farklar istatistiki olarak önemli bulunmuĢtur. AraĢtırmadan elde edilen veriler Aphis craccivora'nın fasulye çeĢitlerinde, ergin öncesi geliĢme süreleri bakımından Ezgi ve Helda çeĢitlerinin (5.21 gün), kalıtsal üreme yeteneği (rm) bakımından Helda çeĢidinin (0.278556), net üreme oranı (r0) (13.22) ve toplam yaĢam süresi bakımından (9.12) Göynük çeĢidinin ön plana çıktığını göstermiĢtir. Sonuç olarak, Göynük ve Ezgi çeĢitlerinin Aphis craccivora'ya hassas olduğu, Helda ve ÖzayĢe çeĢitlerinin ise dayanıklı olduğu bulunmuĢtur. Laboratuvar koĢullarında yürütülen bu çalıĢma ile belirlediğimiz dayanıklı ve hassas çeĢitlerin arazi koĢullarında da benzer olması durumunda, fasulye yetiĢtiriciliğinin yapıldığı tarım alanlarında, Göynük ve Ezgi çeĢitlerinin yetiĢtiriciliğinin yapılmaması önerilmektedir. Aphis craccivora 'a karĢı dayanıklı olduğunu belirlenen ÖzayĢe ve Helda fasulye çeĢitlerinin yetiĢtirilmesi tavsiye edilmektedir.