Artuklular döneminde Mardin

Mardin günümüzde sahip olduğu kozmopolit yapısı ve şehir kimliği ile dikkat çeken bir il olarak karşımıza çıkar. Bu tezin amacı, şehrin tarihi süreç içerisinde geçirdiği dönemler ile 21.yy'da sahip olduğu kimliğin oluşum sürecini ortaya çıkarmaktır. Mardin'in tarihine bakıldığında şehir için dönüm noktasının Artuklu hâkimiyetine geçmesi olduğu görülür. Çünkü Mardin, Artuklularla birlikte klasik bir askeri kale kimliğinden çıkarak şehirleşmeye başladı. Mardin, üzerinde bulunduğu el-Cezîre bölgesinin verimli topraklarına sahip olması ve göç yolları üzerine bulunmasından dolayı ilkçağlardan itibaren yerleşim yeri olarak kullanıldı. Hititler, Babiller, Asurlular gibi medeniyetler şehre hâkim oldu. Sonraki dönemlerde şehir, Ortaçağ'ın iki büyük gücü olan Roma İmparatorluğu ve Sasani Devleti'nin birbirlerine üstünlük kurmak için verdikleri mücadelelere sahne oldu. Çünkü Mardin bu iki güç arasına tampon bölge konumunda bulunuyordu. VII. yüzyılda İslam Devleti'nin güçlenmesiyle birlikte İslam orduları Arabistan dışına akınlara başladı. Gerçekleştirdiği hareketle el-Cezîre bölgesine kadar dayanan İslam orduları şehri fethettiler. Bu dönemle birlikte şehir İslamlaşmaya başladı. Büyük Selçuklu Devleti'nin yürüttüğü siyasi faaliyetler ve Malazgirt zaferinden sonra şehirde Türk nüfusu artmaya başladı. Nihayetinde Necmeddin İlgazi, Mardin'i ele geçirerek Mardin Artukluları Devleti'ni kurdu. Bu durum şehrin tarihinin bir dönüm noktası oldu. Mardin Artuklu hâkimiyeti altında iktisadi ve mimari alanda büyük gelişmeler yaşadı. Şehir ekonomik refaha kavuştu. Ayrıca Artuklu hükümdarlarının hoşgörü politikalarıyla şehirde sosyal alanda birlik sağlandı. Hükümdarların yaptırdığı mimari eserler ile şehir bayındır hale geldi. Bu dönemde Mardin, ilmi ve kültürel alanda da gelişme gösterdi ve bilim adamları için bir cazibe merkezi oldu. Artuklular döneminde en parlak dönemini yaşadı ve her anlamda gelişerek Ortaçağ'ın önemli bir merkezi oldu.