Avrupa Birliği'nde yenilenebilir enerji yatırımlarının teşvikine dair düzenlemelerin Avrupa Birliği hukukuna uygunluğunun değerlendirilmesi

Bu doktora tezinde Avrupa Birliği'nde yenilenebilir enerji yatırımlarının teşvik edilmesine yönelik gerçekleştirilen düzenlemelerin hem Avrupa Birliği yerel hukukuna hem de Avrupa Birliği hukuku çerçevesinde uluslararası hukuka uygun olup olmadığı sorusu araştırılmıştır. Bu çerçevede birinci bölümde Antlaşmalarda ve ikincil hukukta Birliği ve üye devletleri bu hususta bağlayan hükümler ve Avrupa Birliği Adalet Divanı kararları dikkate alınarak, üye devletlerin yenilenebilir enerji yatırımlarına dair destek mekanizmalarının Antlaşmalardaki hükümlere, bilhassa ortak pazar ilkelerine uygunluğu değerlendirilmiştir. Elde edilen neticede, iklim değişikliği ile mücadele ve çevrenin korunması ilkesi ile serbest dolaşım ilkeleri arasında çatışmanın olduğu ve bu çatışmanın Birlik düzeyinde yenilenebilir enerji projeleri oluşturularak ve üye devletlerin kendi aralarında ortak projelerin yaygınlaştırılması sağlanarak dengelenmeye çalışıldığı gözlemlenmiştir. İkinci bölümde ise, üye devletlerin yenilenebilir enerji yatırımlarına yönelik olarak gerçekleştirdikleri düzenlemelerin Avrupa Birliği hukuku çerçevesinde uluslararası hukuka uygun olup olmadığı sorusu tartışılmıştır. Bu çerçevede, Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmaları ve Enerji Şartı Anlaşması hükümleri ile Avrupa Birliği'nin akdettiği serbest ticaret anlaşmaları ele alınmıştır. Ayrıca, yenilenebilir enerji yatırımlarından doğan uyuşmazlıklara dair tahkim yargılamalarındaki kararlar ile ABAD'ın kararları incelenmiş, ortaya çıkan ihtilaflara dair Avrupa Birliği'nin çözüm arayışı araştırılmıştır. Elde edilen neticede bilhassa yenilenebilir enerji sektöründe sıklıkla uygulanan tarife garantilerinin çevrenin korunması çerçevesinde meşrulaştırılabileceği ancak, aynı hususun yerel aksam zorunluluklarında mevcut olmadığı saptanmıştır. Ayrıca tahkim yargılamaları ile Avrupa Birliği hukuku arasında da çatışmaların gözüktüğü tespit edilmiştir. Bu çatışmaların ortadan kaldırılabilmesi için çözüm ise, Enerji Şartı Anlaşması'nın modernleştirilmesi ve Enerji Şartı Anlaşması'nın Paris İklim Anlaşması'na uygun hale getirilmesi olarak gözükmektedir. Ayrıca çok taraflı yatırım mahkemesinin kurulması da uluslararası yatırım hukuku çerçevesinde yenilenebilir enerji yatırımlarından doğan uyuşmazlıkların çözümünde Avrupa Birliği hukuku ile uluslararası hukukun uyumunun sağlanmasına katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: Yenilenebilir Enerji Yatırımları, AB Enerji Hukuku, Ortak Ticaret Politikası, Enerji Şartı Anlaşması, DTÖ Kuralları, Yerel Aksam Zorunlulukları, Çok Taraflı Yatırım Mahkemesi, Achmea kararı, Komstroy kararı, Yeni Nesil Serbest Ticaret Anlaşmaları.