Avrupa Birliği ülkelerinde enerji ithalat bağımlılığı: Belirleyici faktörlerin incelenmesi üzerine bir araştırma

Günümüzde enerji, insan yaşamının vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ülkelerin, üretim ve sanayilerinin gelişmesindeki en önemli faktörlerden biridir. Aynı zamanda ülkelerin, gelişmişlik, kalkınma ve refah düzeyleri üzerinde de etkisi yadsınamaz bir unsurdur. Enerji ithalatı, ülke içindeki kaynakların enerji ihtiyacını karşılamada yetersiz kalması sonucu, eksik kalan enerjinin ithalat yoluyla karşılanması durumudur. Ülkelerin ithal enerji ürünlerine olan bağlılığı, enerjide dışa bağımlı hale gelmesine yol açmaktadır. Enerji bağımlılığı ise ülkeleri, ekonomik ve siyasi yönden etkileyen; dış politikasını şekillendirmede önemli payı olan bir kavramdır. Bu çalışmada Avrupa Birliği ülkelerinde enerjide dışa bağımlılığı etkileyen faktörler incelenmiştir. Enerji ithalat bağımlılığı bağımlı değişken olarak, ekonomik büyüme, reel efektif döviz kuru ve doğal gaz ithalatı bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Çalışmada 26 AB ülkesi için 2012-2020 dönemine ait yıllık veriler yer almaktadır. 2019 ve 2020 yıllarında yaşanan Covid-19 salgınının etkilerini görebilmek adına bir model oluşturulmuştur. Diğer bir modelde ise tüm yıllar analize dahil edilerek Avrupa borç krizinin etkileri de ele alınmıştır. Panel veri analizi yönteminin kullanıldığı çalışmada tanı testlerinin sonuçlarına göre sabit etkili ve rassal etkili Arellano, Froot ve Rogers tahmincileri ile analiz yapılmıştır. Analiz sonucunda ekonomik büyüme, reel efektif döviz kuru ve doğal gaz ithalatının enerji ithalat bağımlılığı üzerinde pozitif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.