Bankalarda piyasa riski yönetimi ve içsel model uygulamaları

Ülke ekonomileri için bankalar en önemli kurumlardan birisi olup, bu sistem içerisinde yaşanacak olumsuz bir gelişme ülke ekonomisini topyekun etkilemektedir. Bankalar faaliyetlerini sürdürdükleri müddetçe birçok risk ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Özellikle son yıllarda yaşanan gelişmeler işlemlerin daha da karmaşık hale gelmesine ve karşılaşılan risklerin farklılaşmasına yol açmıştır. Bu risklerin yönetilmesi de bir o kadar zorlaşmıştır ve iyi yönetilemeyen riskler nedeniyle telafisi mümkün olmayan ekonomik ve sosyal kayıplar meydana gelebilmektedir.Bankacılık açısından değerlendirildiğinde risk yönetim sürecinin iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi finansal performansı artırmak, ikincisi ise telafisi mümkün olmayan zararlara karşılaşmasını önlemektir. Dolayısı ile bu amaçlardan birini gerçekleştirirken diğerinden ödün vermemek gerekir.Bankaların karşılaştığı temel riskler arasında piyasa riski de bulunmaktadır. Piyasa riski, bankanın alım-satım hesaplarında tuttuğu portföyden, kıymetlerin fiyatlarında yaşanacak değişim nedeniyle kaybetme olasılığı olarak tanımlanabilir ve bu riskin ölçülmesine yönelik literatürde birçok metot bulunmaktadır.Türkiye'de 2000 ve 2001 yıllarında yaşanan ekonomik krizler sonrasında daha önceden bilinen ama uygulanmayan Basel-I kirterlerini uygulama konusunda daha istekli olmuşlardır. Bankacılık sektörü denetleme otoritesi olarak kurulan BDDK'nın 2001 yılında çıkarttığı yönetmelik çerçevesinde bankalar, piyasa riskini standart metot ile ölçmeye başlamışlardır. Bu bir geçiş yöntemi olarak düşünülmüş ve bankalar kendi içsel yöntemlerini oluşturana kadar bu yöntemi kullanabilecekleri belirtilmiştir.Bankaların içsel model çalışmaları o tarihten itibaren başlamış ve günümüze kadar gelmiştir. Ülkemizde yasal sermaye yükümlülüğü hesaplamasında içsel model kullanarak raporlama yapan banka henüz bulunmamaktadır.Bu içsel modellerin kullanılması ile daha hassas ölçümler yapılabilecek ve üst yönetime daha doğru bilgiler ulaştırılabilecektir. Ayrıca bankalar içsel modeli kullanma yolunu seçerler ise, piyasa riski karşılığında tutması gereken yasal sermaye yükümlülüğü bu model çıktısı üzerinden hesaplamaları gerekmektedir. Dolayısı ile burada bankaların risk yöneticileri açısından piyasa riskini ölçmek için kullanılacak model ve parametrelerin seçimi büyük önem taşımaktadır.Anahtar Sözcükler1.Piyasa Riski Yönetimi2.Riske Maruz Değer3.Varyans-Kovaryans Yöntemi4.Tarihsel Simülasyon5.Monte Carlo Simülasyonu