Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümü öğretim elemanlarının öğretme yaklaşımlarına yönelik görüşleri ile öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ve öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümünde görev yapan öğretim elemanlarının görüşleri doğrultusunda kullandıkları öğretme yaklaşımlarının belirlenmesi ve aynı bölümde öğrenim gören öğretmen adaylarının öğrenmeye yönelik epistemolojik inançlarıyla öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının kişisel bilgilerinden elde edilen bağımsız değişkenlere göre epistemolojik inançları ile öz-yeterlik inançları arasındaki ilişkiler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu araştırma karma yöntemle (nicel ve nitel) yapılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında ilişkisel tarama tipi araştırma yöntemi, nitel aşamasında ise olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasındaki katılımcı grubu basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Buna göre Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinde yer alan yedi farklı üniversitesinden 1135 beden eğitimi ve spor öğretmeni adayına ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasındaki katılımcı grubu ise yine aynı üniversitelerden tesadüfi yöntemle seçilmiş gönüllü 50 öğretim elemanından oluşmaktadır. Araştırmanın nicel aşamasındaki katılımcı grubun görüşlerini belirlemek için kişisel bilgi formu, öğrenmeye yönelik epistemolojik inanç ölçeği ve öğretmen öz-yeterlik ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasındaki katılımcı grubun görüşlerini belirlemek amacıyla kişisel bilgi formu ve 7 adet açık uçlu sorunun yer aldığı form kullanılmıştır. Ölçek formlarından elde edilen nicel verilerin analizleri lisanslı SPSS 22.0 paket programı, nitel verilerin analizleri ise lisanslı QSR NVIVO-8 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın öğrenmeye yönelik epistemolojik inanç ölçeğinde öğretmen adaylarının yaş ve anne eğitim durumlarına göre toplam ölçek puanında, cinsiyet, okul türü, sınıf, baba eğitim durumu ve spor eğitimi aldıkları üniversitelere göre ise alt boyutlarda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Ancak gelir durumlarına göre herhangi bir anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0.05). Öğretmen öz-yeterlik ölçeğinde ise yaş, sınıf, gelir durumu değişkenlerine göre genel ölçek puanlarında, okul türleri ve spor eğitimi aldıkları üniversitelere göre alt boyutlarda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Ancak cinsiyet ve anne-baba eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir (p>0.05). Öğretim elemanlarının öğretme yaklaşımlarıyla ilgili sorulara bildirdikleri görüşlerden; derslere en çok kaynak ve literatür taraması yaparak hazırlandıkları (f=71), öğrencilerin derse katılımlarını dikkatleri toparlayıcı (f=22) ve soru-cevap (f=18) etkinlikleriyle sağladıkları, öğrencilerden en çok aktif olmalarını bekledikleri (f=41), derslerde en çok öğretmen merkezli yöntemleri tercih ettikleri (f=71), ders dışı zamanlarda öğrencilerden araştırma yapmalarını ve ödev hazırlamalarına yönelik beklentilerinin olduğu (f=51) ve son olarak en çok geleneksel ölçme değerlendirme teknikleri kullandıklarını ifade ettikleri belirlenmiştir (f=60). Sonuç olarak, beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının öğrenmeye yönelik epistemolojik inançları (=76.851) ile öğretmen öz-yeterlik inançlarının (=92.048) orta düzeyde olduğu ve bu inançların aralarındaki ilişkinin ise pozitif yönde ve zayıf düzeyde olduğu tespit edilmiştir (r=0.240). Öğretim elemanlarının ağırlıklı olarak öğretmen merkezli yaklaşımları benimsedikleri belirlenmiştir (f=71). Ancak bir ders süresince sadece bir yaklaşıma uygun yöntem ve teknikleri kullanmadıkları; dersin, öğrencinin, zamanın ve sınıfın durumuna göre ağırlıklı olarak (f=71) öğretmen merkezli, daha az bir oranda (f=46) ise öğrenci merkezli yaklaşımla öğretim etkinliklerini yaptıkları tespit edilmiştir. Beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştiren programlarda öğretim süreçlerinde ağırlıklı olarak öğrenci merkezli yaklaşımların kullanılmasının öğretmen adaylarının gerek öğrenmeye yönelik epistemolojik inançlarını gerekse öğretmen öz-yeterlik inançlarını olumlu anlamda etkileyeceği düşünüldüğünden öğretmen adaylarının mesleki eğitimlerini aldıkları tüm süreç boyunca kendi öğrenmelerinin sorumluluğunu almaları desteklenmelidir. Anahtar Kelimeler: Öğretme Yaklaşımı, Epistemoloji, Öz-yeterlik, Beden Eğitimi, Öğretmen Adayları, Öğretim Elemanları