Beden eğitimi yoluyla seçili öğretim modellerinin ve uyarlanmış etkinliklerin öğrencilerin değer algıları ve bilişsel duyuşsal alan gelişimlerine etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor dersi öğretim programında yer alan değer eğitiminin kazanım aşamasında; seçili değerlerin, öğretim modelleri ve uyarlanmış etkinliklerle kazanımının tespiti ile uygulanan modellerin bilişsel ve duyuşsal alan düzeyine etkisinin belirlenmesi ve karşılaştırılmasıdır. Araştırmada deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Burdur il merkezinde bir devlet ortaokulunda öğrenim gören iki ortaokul 6. sınıf şube öğrencileri oluşturmuştur. Çalışma grubu; A şubesinde 22, B şubesinde 24 olmak üzere toplam 46 öğrenciden oluşmuştur. Araştırma kontrol grupsuz iki deney grubu ile yapılmıştır. 12 hafta süresince A şubesinde spor eğitim modeli, B şubesinde bireysel sosyal sorumluluk modeli uygulanarak beden eğitimi dersleri yürütülmüştür. Model temelli yürütülen derslerde, öğretim programında yer alan temel değerlerden adalet, sorumluluk, dürüstlük, saygı ve alt değer olan merhamet değerlerinin, uzman görüşü alınarak hazırlanan uyarlanmış etkinliklerle kazanımı incelenmiş, ayrıca uygulanan modellerin bilişsel ve duyuşsal alanlara etkisi belirlenen ölçeklerle tespit edilerek karşılaştırılmıştır. Veri toplama aracı olarak: Kişisel bilgiler ve bilişsel alan için; araştırmacılar tarafından uzman görüşü alınarak hazırlanan bilişsel bilgi formu ile kişisel bilgi formu, duyuşsal alan için; Karakılıç (2009) tarafından geliştirilmiş "Beden Eğitimi Dersine Yönelik Tutum Ölçeği", değerler eğitimi ile ilgili veriler için; Umar ve Kanger tarafından geliştirilmiş "Evrensel Ahlaki Değerler Ölçeği (10-13 Yaş)" kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde; grup içi ve gruplar arası bilişsel ve duyuşsal alanlardaki farklılığın analizi için "Mann Whitney U" ile "Wilcoxon Signed Ranks" testleri kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma sahip olmaması ve katılımcı sayısının az olmasından dolayı non-parametrik testler uygulanmıştır. Elde edilen verilere göre; öğrencilerin değer algıları uygulanan öğretim modeli değişkenine göre son test SEM grubu lehine anlamlı fark tespit edilmiştir. Değer algıları için, SEM ve BSSM gruplarında grup içi değişkenine göre BSSM grubunda anlamlı fark bulunmazken, son test SEM grubu lehine anlamlı fark tespit edilmiştir. Değer algıları alt boyutları için, SEM ve BSSM gruplarında, SEM grubunda davranışsal ve duygusal boyutta anlamlı fark tespit edilmişken, SEM grubu bilişsel boyut ve BSSM davranışsal, duygusal ve bilişsel boyutlarda anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin duyuşsal öğrenme alan düzeyleri için uygulanan öğretim modeli değişkenine göre anlamlı fark bulunmazken, SEM ve BSSM gruplarında grup içi değişkenine göre her iki model için anlamlı fark tespit edilmiştir. Öğrencilerin bilişsel öğrenme alan düzeyleri için uygulanan öğretim modeli değişkenine göre anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; beden eğitimi ve spor derslerinde uygulanan öğretim modellerinin, değer kazanımı açısından öğrencilerin duyuşsal alanlarına daha fazla olumlu katkı sağladığı, özellikle spor eğitim modeli ile yürütülen derslerin öğrencilerin evrensel değer algılarına daha fazla olumlu yönde katkı sağladığı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Beden Eğitimi ve Spor Öğretimi, Bilişsel Alan, Bireysel Sosyal Sorumluluk Modeli, Değerler Eğitimi, Duyuşsal Alan, Öğretim Modelleri, Spor Eğitim Modeli, Uyarlanmış Etkinlik.