Bir mesleki gelişim programının 5., 6., ve 7. sınıf öğrencilerinin bilimin doğası hakkındaki görüşlerine etkileri

Öğretmenlerin meslek hayatlarına başladıktan sonra katılacakları mesleki gelişim programları ile pedagojik alan bilgilerinin geliştirilerek sınıf içi uygulamalarının daha etkili olması amaçlanmaktadır. Bilimin doğasının öğretimiyle ilgili düzenlenen mesleki gelişim programlarında, öğretmenlerin hem bilimin doğası hakkındaki kavramlarını, hem de ünite kazanımlarını sınıf içi uygulamalarıyla ilişkilendirebilmeleri hedeflenmektedir. Mesleki gelişim programlarıyla ilgili alan yazın incelendiğinde, genellikle öğretmen başarıları ve yeterliliklerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı gözlemlenmiştir. Mesleki gelişim programlarının dolaylı yararlanıcıları öğrencilerin başarısının, pedagojik alan bilgisi yüksek olan öğretmenler ile arttırılabileceği düşünülmektedir. Ancak program sonunda öğretmenlerin kazandıkları pedagojik alan bilgilerini, sınıf içi uygulamalarında öğrencilerinin görüşlerine ne kadar ya da nasıl yansıtabildiklerine yönelik yapılan araştırmaların oldukça sınırlı olması nedeniyle bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerektiği tespit edilmiştir. Bu nedenle yapılan bu çalışmanın amacı; bilimin doğası konusunda, BİDOMEG projesi kapsamında düzenlenen mesleki gelişim programına katılan 10 (4 kadın, 6 erkek) fen bilimleri dersi öğretmeninin, 5, 6 ve 7. sınıflarda öğrenim gören toplam 613 öğrencisinin bilimin doğası hakkındaki görüşlerindeki değişiminin süreç boyunca incelenmesidir. BİDOMEG projesinin mesleki gelişim programı kapsamında öğretmenlere, bir yıl süreyle sınıf içi uygulamalarda kullanılmak üzere, bilimin doğası temalarının ünite kazanımlarına entegre edildiği eğitim materyalleri geliştirilmiş; düzenlenen çalıştaylarda bilimin doğası eğitimi verilmiştir. Araştırmada, öğrencilere veri toplama aracı olarak VNOS-D (Lederman ve Khishfe, 2002) anketi bir öğretim yılı sürecince, ön, orta ve son test olmak üzere, 3 kez uygulanmıştır. Öğretmenlerin verileri ise, VNOS-C (Abd-El-Khalick, Bell ve Schwartz, 2002) anketinin görüşme yoluyla öğretmenlere ön ve son olarak iki kez uygulanmasıyla elde edilmiştir. Öğrenci ve öğretmenlerin anketlere verdikleri yanıtlar, "naif-1" en düşük, "eklektik-2" orta ve "bilgili-3" iyi düzeye göre sınıflandırılmıştır. Öğrenci verileri nicel olarak araştırmacı tarafından; öğretmenlerin verileri ise BİDOMEG projesinin araştırma grupları tarafından nitel olarak analiz edilmiş ve bu çalışmada bazıları kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, mesleki gelişim programının sonunda öğrencilerin görüşlerinin olumlu yönde geliştiğini; ancak ayrıntılı olarak incelendiğinde, bilimin doğası temalarının gelişiminde sınıf düzeylerine göre farklılıkların olduğunu göstermiştir. Katılımcı öğretmenlerin, öğrencilerinin bilimin doğası görüşleri üzerindeki etkisi incelendiğinde, öğretmenlerin olumlu yönde gelişen görüşlerinin, öğrencilerin görüşlerini de olumlu olarak etkileyebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca tecrübe yılı ve akademik derecenin, öğrencilerin bilimin doğası görüşleri üzerinde olumlu etkileri olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar ile, mesleki gelişim programlarının içeriğinin planlanmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir. Anahtar kelimeler: Mesleki gelişim programı, Bilimin doğası, İlköğretim öğrencileri