Bir sağlık meslek yüksekokulundaki öğrencilerde duygusal iştah ile obezite arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Sağlıklı, yeterli düzeyde dengeli beslenme; dokuların onarılması ve çalışmasını sürdürebilmesi ve vücudun büyümesi, için gerekli olan bütün besinler için gerekli yapı taşlarının yeterli ve gerekli oranda alınabilmesi ve gerektiğinde vücutta uygun kullanılmasıdır. Bu çalışma; 19-50 yaşlarındaki erişkin kişilerin pozitif ve negatif duygu durumlarındaki duygusal iştahlarının obezite ile bağlantısının açıklanması amacıyla yapılmıştır. Kesitsel/tanımlayıcı tipte olan bu çalışmada örneklem seçilmeden evrenin tümüne (N=1030) ulaşılması hedeflenmiş olup 815'ine ulaşılmıştır (Cevaplılık oranı %79,1 olarak bulunmuştur). Katılımcılara uygulanan anket formu bireylere ait genel bilgiler, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümler, üç faktörlü beslenme ölçeği, duygusal iştah ölçeği ve yeme davranış testi (EAT-26) olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır. Boy ve kilo ölçümleri araştırmacı tarafından literatüre uygun olarak yapılmıştır. Veriler istatistik paket programı SPSS 22.0'a kaydedilerek, hata kontrolleri, tablolar ve istatistik analizlerde bu program kullanılmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin %71,9'u kadın olup yaş ortancası 20,0 (19,0-20,0) olarak bulunmuştur. Öğrencilerin %35,1'i düzenli fiziksel aktivite yapmakta olup, %8,5'i ise son üç ay içerisinde vitamin-mineral desteği almıştır. Öğrencilerin %97,9'u ev dışında yemek yemektedir. Öğrencilerin üç faktörlü beslenme ölçeğinden aldıkları toplam skorun ortancası 37,0 (33,0-42,0) olarak bulunmuştur. Erkek öğrencilerin üç faktörlü beslenme ölçeği toplam puanı, emosyonel yeme puanı ve kısıtlayıcı yeme puanı kadın öğrencilerden anlamlı derecede düşükdü(p<0,05). Fiziksel aktivite yapanların emosyonel yeme puanları yapmayanlardan anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p<0,05). Öğrencilerin vücut kitle indeksleri ile toplam puan ve kısıtlayıcı yeme puanı arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Öğrencilerin toplam duygusal iştah ölçeği ortancası 94,0 (78,0-110,0) olarak hesaplanmıştır. Erkek öğrencilerin toplam negatif puanı kadın öğrencilerin puanından, kronik hastalığı olanların toplam negatif puanı olmayanların puanından, ana öğün atlamayan öğrencilerin ana öğün atlayan öğrencilerin puanından anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Erkeklerin normal yeme davranışı oranı kadınlarınkinden, ana öğün atlamayanların atlayanlardan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Vücut kitle indeksi ile yeme davranışı arasında anlamlı derecede ilişki saptanmıştır (p<0,05). Araştırma kapsamındakiöğrencilerin yarısından azı düzenli fiziksel aktivite yapmaktadır ve neredeyse tamamı ev dışında yemek yemektedir. Fiziksel aktivitenin emosyonel yeme üzerinde etkisi bulunmuştur. Bu anlamda öğrencilere fiziksel aktivite yapmanın sağlıklı ve düzenli beslenme ve dolayısı ile sağlıklı bir yaşam için önemli olduğu anlatılması faydalı olabilir. Anahtar Kelimeler: Sağlık meslek yüksekokulu, duygusal iştah, obezite, beslenme.