Çocuk Hastane Çizimleri Skalası (ÇHÇS)'nın validasyonu ve dental anksiyetenin değerlendirilmesinde çizimin yeri

Amaç: Dental anksiyete diş tedavisine bağlı olarak duyulan korkular nedeniyle gelişen, tam olarak ifade edilemeyen yoğun bir huzursuzluk halidir. Çalışmamızda ÇHÇS' nin Türkçe validasyon çalışmasının yapılması, dental anksiyetenin ve tedavi sırasında deneyimledikleri ağrının çizimle değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na 2018-2020 yılları arasında ağrı şikayetiyle başvuran, yaşları 4-13 arasında değişen, klinik ve radyografik muayenesi tamamlanmış çocuk hastalar çalışmaya dahil edildi. Çalışma iki aşamada gerçekleştirildi. ÇHÇ Skalası'nın Türkçe çevirisinin ve linguistik kültürel validasyonun yapılmasının ardından, çocuk hastaların tedavi sırasındaki davranışları Frankl Davranış Derecelendirme Skalası ile, tedavi sırasında deneyimledikleri ağrı Wong Baker Yüz Derecelendirme Skalası ile, anksiyete seviyeleri ise ÇHÇS kullanılarak hastalar tarafından tedavi sonunda çizilen resimlerle değerlendirildi. Veriler IBM SPSS v23 ile analiz edildi, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: Skalanın güvenilirlik-geçerlilik çalışması kapsamında Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (SKK) test-tekrar test tutarlılığı ile değerlendirilmiştir. Bölüm A (SKKA= 0,948; p<0,001), bölüm B (SKKB= 0,844; p<0,001), bölüm C (SKKC= 0,729; p<0,001) ve toplam skor için (SKKToplam= 0,936; p<0,001) değerlendiriciler arasındaki güvenilirlik pozitif yönlü ve güçlü düzey korelasyon olarak bulundu. Yapılan test-tekrar test uyum katsayısı 0,967 bulundu (p<0.001). Dental anksiyetenin cinsiyete göre değerlendirilmesinde erkek çocukların anksiyetesi kız çocuklardan daha yüksekti. Hastaların tedavi sırasındaki ağrı seviyeleri arttıkça davranışları pozitiften negatife yönelmiştir (p=0,016; r=-0,219). Hasta yaşı azaldıkça ağrı düzeylerinde artış görüldü (p=0,987; r=-0,002). Hastaların dental anksiyeteleri arttıkça tedavi sırasındaki davranışları pozitiflikten negatifliğe doğru artış gösterdi (r= -0,118; r=-0,113). Hastaların tedavi sırasında hissettikleri ağrı düzeyi arttıkça dental anksiyeteleri arttı (p>0,05). Sonuç: ÇHÇ Skalası'nın Türkçe versiyonu, Türkçe konuşan dental tedavi gereksinimi olan çocuk hastaların dental anksiyetelerinin değerlendirilmesi için kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçektir. Anahtar Kelimeler: Çocuk Hastane Çizimleri Skalası (ÇHÇS), dental anksiyete, dental ağrı, validasyon