Çocukluk çağı zehirlenmelerinin retrospektif analizi

Erkozan F. Çocukluk Çağı Zehirlenmelerinin Retrospektif Analizi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Tezi, Diyarbakır, 2013. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde zehirlenmeler ve buna bağlı ölüm oranlarının yüksek olması, çocukluk çağı zehirlenmelerini, hızla çözülmesi gereken önemli bir sağlık sorunu haline getirmiştir. Zehirlenme nedenleri ülkeden ülkeye, aynı ülke içinde bölgeden bölgeye yıllar içinde değişebilmektedir. Benzer şekilde zehirlenme etkenleri yaşa, cinsiyete, eğitim düzeyine, kültüre ve mevsimlere göre değişmektedir. Çalışmamızda; çocukluk çağı zehirlenmelerinin demografik yapısının ve klinik özelliklerinin irdelenmesi, mortalite üzerine etkili faktörlerin saptanması, tanı ve tedaviye yönelik değişikliklerin araştırılması ve böylece zehirlenmelerin önlenmesine yönelik önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Çalışma, Diyarbakır ili ve çevre illerden hastaların başvurduğu, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Acil Polikliniğine 01.01.2012-01.01.2013 tarihleri arasında getirilen 0-18 yaş zehirlenme olgularının dosyaları geriye dönük taranarak yapıldı. Besin zehirlenmeleri ve hayvan ısırıklarının dahil edilmediği çalışmamızda 73'ü kız (%50,7),71'i erkek (%49,3) olmak üzere toplam 144 olgu analiz edilmiştir. Zehirlenme olgularının tüm acil hasta başvurularına oranı %1,4 olduğu tespit edilmiştir.Toplam 144 olgunun % 74,3'ü 0-5 yaş aralığında, % 9'u 6-12 yaş aralığında % 16,7'inin ise 13-18 yaş aralığında toplandığı görülmüştür. Tüm zehirlenme olguları arasında cinsiyet açısından fark saptanmamıştır (%50,6 kız, %49,4 erkek) Hastanemiz çocuk acil polikliniğine başvuran olguların 118 'i il içinden 26'ı il dışından gelmiştir. Kazaya bağlı ilaç ve ilaç dışı zehirlenmelerin ilk bahar yaz aylarında arttığı görülmüştür. İlaçlara bağlı zehirlenmelerin (% 60,4), ilaç dışı maddelere bağlı zehirlenmelerden (%39,6) daha fazla olduğu görülmüştür. Zehirlenmelerin zirve yaptığı 0-5 yaş grubunda erkekler (58 kişi) kızlardan (49 kişi) fazla iken 13-18 yaş grubunda kızların (20 kişi) erkeklere (4 kişi) göre daha fazla olduğu görülmüştür. Genel olarak kaza sonucu zehirlenen olguların % 79,9'unun toksini kolaylıkla ulaşılabilen yerlerden temin ettikleri tespit edilmiştir. Çalışmamızda 0-5 yaş grubu zehirlenmelerin tamamının kaza ve terapotik hata gibi tedbir alınarak önlenebilecek zehirlenmeler olduğu görülmüştür.Buna göre toksik maddelerin saklanması, ambalajlanması, potansiyel toksinlerin belirlenmesi, ev içi güvenlik tedbirlerine yönelik eğitim verilmesi, sağlık personelinin zehirlenme konusunda bilgilerinin güncellenmesi acil ünitelerinin güçlendirilmesi,ebeveynlere ve çocuklara eğitim verilmesi, politikacıların bu yönde idari ve yapısal politik tutum almaya teşvik edilmesi gerekmektedir.