Coğrafya öğretiminde probleme dayalı öğrenme yaklaşımı

ÖZET Bu araştırmanın amacı, probleme dayalı öğrenme (PDÖ) yaklaşımının, lise birinci sınıf coğrafya dersi Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesinin öğretiminde öğrencilerin başarılan, yaratıcılıkları ve problem çözme becerileri üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma deneysel desen modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak basan testi, yaratıcılık ölçeği ve problem çözme envanteri kullanılmıştır. Geliştirilen ölçme araçlan Ankara lisesi 1. sınıf öğrencilerinden 87 kişiye uygulanmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde; tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çift yönlü varyans analizi (repeated measures) yapılmış; frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır. Deney grubu öğrencilerinin deney işlem öncesinde daha çok "orta" (%40.9) ve "ortanın üzerinde yaratıcı" (%52.3) grubunda yer aldıklan belirlenmiş, buna karşılık deney işlem sonrasında yaratıcı düşünme becerilerinde meydana gelen artışla "ortanın üzerinde" (%47.7) ve "oldukça yaratıcı" (%45.5) grubunda yer aldıklan belirlenmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin deney işlem öncesinde 3/4 'ü "ortanın üzerinde yaratıcı" ve "oldukça yaratıcı" grubunda yer alırken, deney işlem sonrasında ise yaratıcılıklannda meydana gelen düşüşle "orta" (%58.1) ve "ortanın üzerinde yaratıcı" (%37.2) lığa sahip olduklan belirlenmiştir. Araştırmada, deney grubu öğrencilerinin coğrafya dersi Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi öntest ve sontest basan puanlarının, öğrencilerin deney işlem öncesi ve deney işlem sonrası "sahip olduklan yaratıcılık düzeyi" değişkenine göre farkhlaşmadığı belirlenmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi öntest basan puanlarının, öğrencilerin deney işlem öncesi "sahip olduklan yaratıcılık düzeyi" değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği bulunmuştur. Buna karşılık kontrol grubu öğrencilerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi sontest basan11 puanlan, öğrencilerin deney işlem sonrası "sahip oldukları yaratıcılık düzeyi" değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Deney ve kontrol grubunun deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi testi başarı puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğrencilerin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi basanları ile ilgili olarak, öntest - sontest ortalama basan puanlan arasında anlamlı bir fark vardır. İki ayn öğretim modelinin uygulandığı deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi testine ait basan puanlarının deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği, yani farklı işlem gruplarında (deney ve kontrol grubu) olmak ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi testi basan düzeyleri üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grubunun deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam problem çözme ölçeği puanlan arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğrencilerin problem çözme becerileri ile ilgili olarak, öntest - sontest ortalama problem çözme becerisi puanlan arasında anlamlı bir fark vardır. Farklı işlem gruplarında (deney ve kontrol grubu) olmak ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin problem çözme beceri düzeyleri üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grubunun deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam yaratıcılık ölçeği puanlan arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğrencilerin yaraücılıklan ile ilgili olarak, öntest-sontest ortalama yaratıcılık puanlan arasında anlamlı bir farklılık yoktur. İki ayn öğretim yaklaşımının uygulandığı deney ve kontrol grubu öğrencilerinin yaratıcılıklarının deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği, başka bir anlatımla farklı işlem gruplarında (deney ve kontrol grubu) olmak ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin yaratıcılık düzeyleri üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu bulunmuştur.m Bilim Kodu: Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretimi, Probleme Dayalı Öğrenme Yaklaşımı, Problem, Problem Çözme, Yaratıcı Düşünme Sayfa Adedi: 260 Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Cemalettin ŞAHİN