Delhi'deki Babürlü türbeleri

Hindistan'da kurulan ve bölgeyi uzun yıllar hâkimiyeti altında bulunduran Babürlüler, arkalarında çok sayıda mimari eser bırakmışlardır. Bunların arasında türbe yapıları, âbidevî ölçekleri, çok birimli plan şemaları, cephe düzenleri, kullanılan malzeme ve süsleme özellikleri bakımından dikkat çekici oldukları kadar İslâm Türbe mimarlığının sıra dışı örneklerini de teşkil ederler. Hayranlık uyandıran bu mezar yapılarının ortaya çıkışında, kadim kültürlerin buluştuğu münbit bir havza olarak Delhi bölgesi önemli bir rol oynamıştır.Bu çalışmada, Babürlü döneminde Delhi'de inşa edilen türbeler arazi çalışmalarına dayalı olarak yerlerinde incelenmiş; ölçüleri alınmak ve resimleri çekilmek sûretiyle pek çoğunun planları çizilmiştir. Babürlü kaynakları ve Avrupalı gezgin ve araştırıcıların çalışmaları ile modern araştırmalar gözden geçirilerek yapılar etraflıca tanıtılmaya çalışılmıştır. Çalışma, Giriş, Katalog, Değerlendirme ve Sonuç bölümleri ile çok sayıda plan, kesit ve resmin sunulduğu Ekler bölümünden oluşmaktadır. Tarihsel çerçevenin oluşturulması bakımından Giriş'te Babür'ün siyasî serüveni ile Babürlü tarihi ve mimarîsi genel hatlarıyla ele alınmış; ayrıca Delhi tarihine yer verilmiştir. Katalog'da, Babürlü dönemine tarihlenen Delhi türbeleri, strüktür tarzı ve plan şemaları bakımından tipolojik bir tasnife tâbi tutulmuş; yapıların topografik durumları, mimarî ve tezyînî özellikleri ile kitâbeleri ve tarihlendirilmeleri gibi hususlar, alt başlıklar hâlinde irdelenmiştir.Çalışmamızda, türbelerin İslam ve Türk türbe mimarisindeki yerleri, diğer türbe yapıları ile etkileşimleri, aralarındaki benzerlikler ve farklılıklar üzerinde durulmuş, Hind coğrafyasındaki yerel mimarî geleneklerin etkileri irdelenerek değerlendirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, Delhi türbelerinin Babürlü mimarisinin gelişimindeki yeri ve önemi üzerinde durulmuştur. Tezin sonuna, çok sayıda çizim ve resim eklenerek yapıların daha iyi kavranabilmesi amaçlanmıştır.Anahtar Kelimler: Babürlü Mimarisi, Babürlü Türbeleri, Delhi Türbeleri, Türbe Mimarisi, Babürlüler, Babüroğulları, Hint İslam Mimarisi.