Deneysel nötropenik rat modelinde sistemik kandida enfeksiyonu üzerine ankaferd blood stopper (ABS) etkisinin araştırılması

Hematolojik malignite hastalarında gelişen febril nötropenik ataklar hastanede yatış gerektirebilen ve ölümle sonuçlanabilen ciddi bir komplikasyondur. Fırsatçı mikroorganizmalar arasında yer alan Candida albicans nötropenik hastalarda yüzeyel enfeksiyonlardan çoklu organ tutulumuna kadar ilerleyebilen klinik tablolara yol açmakta ve önemli bir morbidite ve mortalite etkeni olmaktadırlar. Antifungal ilaçlara karşı artan direnç sıklığı ve mevcut yan etkiler antifungal tedavi alanında yeni seçeneklere ihtiyaç duyurmaktadır. Bu amaçla çeşitli bitkilerden elde edilen preparatların yeni antifungaller olarak kullanılımıyla ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Ankaferd Blood Stopper (ABS) Thymus vulgaris (kekik), Glycyrrhiza glabra (meyan kökü), Vitis vinifera (asma), Alpinia officinarum (havlıcan) ve Urtica dioica (ısırgan otu) bitkilerinin standardize karışımından oluşturulmuş bir üründür. Türk hekimliğinde hemostatik ajan olarak kullanılmakta olan ABS'nin in vitro olarak aktif antibakteriyel ve antifungal etkinliğinin olduğu çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Çalışmamızda ABS'nin in vivo ortamda kandida enfeksiyonu üzerine olan histopatolojik etkinliği incelenmiştir. Bu amaçla 24 adet rat siklofosfamid enjeksiyonu ile nötropenik hale getirildi. Ardından intraperitoneal olarak candida albicans inoküle edilerek sistemik kandida enfeksiyonu oluşturuldu.12'şer iki gruba ayrılan ratlardan bir gruba oral ABS solüsyonu verilirken diğer gruba oral serum fizyolojik verildi. Yedi günün sonunda sakrifiye edilen ratların karaciğer, akciğerler ve böbrekleri çıkarılarak patolojik olarak incelendi. Çalışma sonucunda ABS alan ve almayan grupların sistemik kandida enfeksiyonu sonrası organ histopatolojik bulguları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır ( p>0,05).Ankaferd Blood Stopper'in in vitro çalışmalarda antimikrobiyal etkinliği rapor edilmesine rağmen bu çalışmada gruplar arasında belirgin fark olmaması ABS'nin yeterli dozda verilememiş olması ve yeterli kan/serum konsantrasyonun sağlanamamış olmasına bağı olabileceği düşünüldü. Ayrıca ratlarda kemoterapiye bağlı gastrointestinal mukoza harabiyeti oluşmuş olabileceğinden oral yolla verilen ABS'nin yeterli biyoemiliminin olmamış olabileceğini de düşündürmüştür. Ankaferd Blood Stopper'in in vivo antimikrobiyal etkinliğini incelemek amacıyla ABS'nin farmakokinetik ve farmokodinamik yönden de değerlendirilebilineceği daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.