Denizli'de İranlı mülteciler: Gündelik yaşam, iletişim ve toplumsal sorunların karşılaştırmalı analizi

21. yüzyılda ortaya çıkan göçler, her ne kadar ulus devlet sınırlarının müphem hale gelmeye başladığını gösterse de, göçlerle birlikte sınırları aşıp gelen ve her geçen gün daha fazla bir arada yaşadığımız ve karşılaştığımız yabancılara karşı, zihinlerimizdeki "biz" algısı daha da belirgin hale gelmektedir. "Biz" algısını oluşturan ve pekiştiren süreçler şüphesiz farklılıklar temelinde "ötekiliğin" meydana gelmesine kaynaklık etmektedir. Dolayısıyla bu çalışma; sınırları aşarak içeri giren yabancının, başka bir deyişle "biz" ve "öteki" arasında yaşanan ilişkilerin ortaya çıkış bağlamlarını ele almaktadır. Bu bilgilerden hareketle çalışmanın temel amacı; İranlı mültecilerin Denizli ili özelinde bir "yabancı" olarak yaşadığı kültürel, dinsel ve cinsel kimliklerin etkisiyle gündelik rutinlerini nasıl sergiledikleri ve bu bağlamda ötekileştirme ve ayrımcılık ile dışlanmanın nasıl zuhur ettiğini, toplumsal aidiyet ve iletişim süreçlerinin nasıl olduğu ile Denizli halkının İranlı mültecilere karşı bakış açıları, gündelik yaşamda kurdukları temaslar, geliştirdikleri davranış düzeyleri ile algı ve tutumlarını anlamaktır. Çalışma kapsamında öncelikle araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme formu ile kartopu, maksimum çeşitlilik ve kuramsal doygunluk örnekleme kullanılarak ulaşılan İranlı mültecilerle görüşme ve odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Görüşme sürecine gözlem tekniği de dâhil edilerek süreci anlamlandırmaya yönelik girişimlerde bulunulmuştur. Bazı örneklem birimleriyle birden fazla görüşme yapılmış ve nihayetinde kuramsal doygunluk da gözetilerek İranlı örneklem birimleri 30 kişiden oluşturulmuştur. Araştırmanın bir diğer örneklemi olan Denizli halkından veri elde edebilmek ve süreci çift yönlü bir perspektiften okumak amacıyla, İranlı mültecilerin sayıca en yoğun yaşadıkları ilk üç mahallede anket uygulaması yürütülmüştür. Yine araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ile temsil düzeyi yüksek 431 kişiye ulaşılmış ve örneklem grubuna dâhil edilmiştir. Araştırma kapsamında İranlı mülteci örneklem birimlerinden elde edilen nitel veriler Gömülü Teoriye (Grounded Theory) göre analiz edilmiş, Denizli halkından elde edilen nicel veriler ise Betimsel Analize göre açıklanmıştır. Bu kapsamda çift yönlü bir perspektifle elde edilen araştırma bulguları; İranlı mültecilerin Denizli'de yabancı olarak adlandırılıp "öteki"ye dönüştüğünü, toplum tarafından ayrımcılılık dışlanma ve damgalanmalara maruz kalarak mekânsal olarak ayrıştırıldığı çalışmanın bulguları arasındadır. İranlı mülteciler ise söz konusu maruz kaldığı durumlar karşısında iletişimsel taktik ve stratejilerini geliştirdikleri ve her iki durum arasında gelgitler yaşadığı araştırma kapsamında edinilen başka bir bulgudur.