Deprem sebebiyle iç göçe maruz kalan kadınların yeni yerleşim yerine uyum sürecinin incelenmesi (06 Şubat 2023 Depremi)

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında iç göçe maruz kalan kadınların yeni yerleşim yerlerine uyum süreçlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Afet sonrası ortaya çıkan göç olgusu, sadece fiziksel bir yer değiştirme değil; aynı zamanda toplumsal, ekonomik ve psikolojik boyutlarıyla derin bir dönüşüm sürecini ifade etmektedir. Kadınların göç deneyimi, toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde şekillenmekte ve bu roller, afet sonrası yeniden yapılanma süreçlerinde kadınların karşılaştığı güçlükleri daha da belirgin hale getirmektedir. Bu bağlamda, araştırmada toplumsal cinsiyet perspektifinden hareketle, kadınların yeni yaşam alanlarına entegrasyon süreçleri, karşılaştıkları sosyal, ekonomik, kültürel ve psikolojik zorluklar ve bu zorluklarla baş etme stratejileri ele alınmıştır. Nitel araştırma desenlerinden bütüncül tek durum deseniyle yapılandırılan bu çalışma, Osmaniye ilinde yer alan konteyner kentlerde yaşamlarını sürdüren 12 kadın katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; kadınların göç sonrası karşılaştığı başlıca problemler, barınma ve güvenlik endişeleri, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan zorluklar, sosyal dışlanma, ekonomik bağımsızlık eksikliği ve psikososyal travmalar olarak belirlenmiştir. Ayrıca kadınların; çoklu kırılganlıklara rağmen dayanışma ağlarını aktif biçimde kurdukları, çocuklarının eğitimi için özneleşme pratikleri sergiledikleri ve toplumsal cinsiyet rollerini yeniden müzakere etmeye yönelik bireysel başa çıkma stratejileri geliştirdikleri tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, afet sonrası göç süreçlerinde kadınların özgün ihtiyaçlarının yeterince karşılanamadığını ve uyum süreçlerinin toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini göstermektedir. Bu bağlamda, afet sonrası planlamalarda toplumsal cinsiyet duyarlılığı gözetilerek psikososyal destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması, kadınlara özel sosyal alanların güçlendirilmesi ve eğitim, sağlık gibi temel hizmetlere erişimin cinsiyet eşitliğine dayalı olarak düzenlenmesi önerilmektedir. Bu çalışma, afetlerin sosyal etkilerini kadın bakış açısıyla anlamaya yönelik literatüre katkı sunmakta ve afet sonrası yeniden yapılanma politikalarına yön verecek öneriler geliştirmeyi hedeflemektedir.