Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıklarına başvuran KOAH hastalarının nutrisyonel durum ve vücut antropometrik ölçümleri ile KOAH ağırlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: KOAH ilerleyici geri dönüşümsüz hava akımı obstrüksiyonu, kronik hava yolu inflamasyonu ve devam eden solunum semptomları ile hava yolu kısıtlaması ve akciğer dışı semptomlarla ilişkilidir. KOAH'ta beslenme yetersizliği, hipoksi ve hiperkapni gibi solunum bozuklukları, ilaç tedavisi ve enfeksiyon; metabolik değişikliklere ve hiper metabolizmaya neden olabilir. Kötü beslenme ve kas kütlesinin azalması KOAH hastalarında egzersiz kapasitesinin düşmesine ve solunum fonksiyon testi parametrelerinin kötüleşmesine sebebiyet verir. Malnütrisyonun diğer bir sonucu ise iskelet ve solunum kaslarının yıkımı ile gelişen solunum yetmezliğidir. Bu çalışmada, polikliniğimize başvuran KOAH hastalarının vücut antropometrik ölçümlerini almak, beslenme durumlarını değerlendirmek ve KOAH ağırlıklarını tespit ederek aralarındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık. Materyal ve Metod: Bu çalışmamızda 15.11.2022 –01.03.2023 tarihleri arasında polikiniğimize başvuran 40 yaş üstü KOAH hastalarımızın boy, kilo, beden kitle indeksi, triceps deri kıvrım kalınlığı, baldır çevresi, boyun çevresi, bel çevresi, üst orta kol çevresi gibi vücut antropometrik ölçümleri yapıldı. Tanita BF350 profesyonel vücut analiz monitörü ile hastaların yağ kütlesi, yağsız vücut kütlesi (FFM), yağsız vücut kütle indeksi [FFMI (kg/boy² (m²)] hesaplandı. Hastaların nutrisyonel durumunu incelemek amacıyla hastalara Mini Nutritional Assessment (MNA) formu ve Malnutrisyon Universal Tarama Aracı (MUST testi) doldurulup ayrıca hastane veri tabanından elde edilen biyokimyasal parametrelerle desteklendi. Hastaların KOAH şiddetini değerlendirmek için KOAH'ta Havaakımı Kısıtlılığının Ciddiyet Evrelemesi (Post-bronkodilatatör FEV1) GOLD evrelemesi, CAT skoru, mMRC skalası bakıldı. İstatistiksel veri analizi için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Mac versiyon 28.0 kullanıldı. Sayısal değişkenler ortalama ve standart sapma olarak, kategorik değişkenler ise sayı ve yüzde olarak belirtildi. Sayısal ölçümlerin normal dağılım gösterip göstermedikleri Kolmogorov Smirnov testi ile belirlendi. Bulgular: 112 (%86,8) erkek ve 17 (%13) kadın olmak üzere toplam 129 KOAH hastası üzerinde çalışma yapıldı. Hastalarımızın solunum fonksiyon testi (SFT) parametreleri Bir saniyedeki zorlu ekspiratuar volüm (FEV1) (lt) ortalama1.39 lt, FEV1(%pred) ortalama %45, Zorlu vital kapasite (FVC) (lt)ortalama 2.44 lt, FVC (%pred) %62, FEV1/FVC ortalaması ise %57 şeklindedir. Küçük hava yollarında ki obstrüksiyonu gösteren FEF 25-75(lt) ortalama 0.70 lt iken FEF 25-75 (% pred) ortalaması ise %24 şeklindedir. Hastaların SFT parametreleri ile Yağsız Vücut Kütlesi (FFM) arasında korelasyon analizi yapıldı. FFM ile FEV1, FVC, FEV1/FVC ve FEF 25-75 ölçümleri arasında pozitif yönde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptandı (p<0.05). Yağ yüzdesi ile FVC ölçümü arasında negatif yönde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptandı (p=0.013, r=-0.219). Hastalar Yağsız Vücut Kütle indeksi (FFMI) açısından düşük ve normal olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Kadınlarda <15, erkeklerde <16 olduğundan hastalar düşük olarak sınıflandırıldı. Hastalar SFT parametreleri açısından gruplarda karşılaştırıldı. FEV1, FEV1/FVC ve FEF 25-75 değerleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0.05). Hastaların nütrisyonel durumlarını tespit etmek için Mini Nutrisyonel Değerlendirme (MNA) ve Malnütrisyon Universal Tarama Aracı (MUST) değerlendirme testleri yapıldı. Bu testler ile hastaların SFT parametreleri karşılaştırıldı. MUST skalası ile FEV1(%Pred) ve FEF 25-75 (lt) değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptandı(p=0.033),(p=0.034).Ayrıca MNA testi ile FEF 25-75 (lt) değeri arasında da istatistiksel açıdan anlamlı fark saptandı(p=0.017). Sonuç: Sonuç olarak KOAH hastalarının BKİ'leri düştükçe, FFM ve FFMI değerleri azaldıkça solunum fonksiyon parametrelerinin kötüleştiği tespit edildi. Ayrıca hastaların beslenme durumu kötüleştikçe KOAH ağırlığı artmaktadır. Bu nedenle tanı konulmuş olan KOAH hastalarının erken dönemde nutrisyonel durumları tespit edilip gerekli nutrisyonel desteğin yapılmasının morbiditeye olumlu yönde etkisinin olacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Beslenme, Nutrisyonel durum, Solunum fonksiyon testleri, Yağsız vücut kitlesi