Dinamik tam kamyon yüklü araç rotalama probleminin ajan tabanlı yaklaşım ile çözülmesi

Günümüzün karmaşık ve dinamik taşıma ağlarında artan enerji maliyetleri ve çevresel etkiler nedeniyle ürünlerin veya hammaddelerin noktalar arasında en düşük maliyeti sağlayacak şekilde optimum araç atama ve rotalama kararları ile gerçekleştirilmesi büyük bir önem arz etmektedir. Dinamik ve stokastik koşullara göre araç rotalama probleminin hem matematik modelleme hem de çözüm karmaşıklığı bakımından ciddi zorlukları barındırdığı bilinen bir gerçektir. Bu çalışmada, dinamik tam kamyon yüklü araç atama ve rotalama probleminin özel bir varyantı ele alınmıştır. Bu amaçla, lojistik sektöründe sıvı taşımacılığı yapan büyük ölçekli bir araç filosuna sahip bir firmanın süreçleri kapsamlı bir şekilde incelenmiş ve yükleme/boşaltma zaman penceresi, farkllı işlevli noktalar, heterojen filo, çoklu depo, çok seferli taşıma, çoklu dorse tipi, çoklu yük tipi ve seferler arası hazırlık süresi gibi özellikleri de içeren literatürdeki benzer problemlerden farklı özgün bir problem formülasyonuna ulaşılmıştır. Bu dinamik optimizasyon probleminin çözümü için çoklu akıllı ajan yaklaşımı seçilmiş ve amaca uygun ajan tasarımları, araç atama ve rotalama algoritmaları geliştirilmiştir. Geliştirilen yaklaşımın performansını incelemek amacıyla, farklı çeversel koşullar (sistem sıkışıklık oranı, çok seferli talep oranı) ve farklı algoritma parametre seviyeleri (cevap verme süresi, takas mekanizmasının aktif olup olmaması) altında simülasyon deneyleri yapılarak senaryo analizi gerçekleştirilmiştir. Simülasyon deneyleri sonucunda, geliştirilen algoritmaların makül sürelerde dinamik koşullara cevap verebilen etkin çözümler üretebildiği görülmüştür. Ayrıca, gelen taşıma taleplerine uzun cevap verme süresinin uygulanması ve araçlara önceden yapılan sefer atamalarının gerektiğinde takas mekanizması ile değiştirilmesine izin verilmesi halinde maliyetlerde, karlılıkta, araç doluluk oranlarında ve talep kabul oranlarında ciddi düzeyde iyileşme sağlandığı görülmüştür.