Diyarbakır ekolojik koşullarında bazı ekmeklik buğday çeşit ve hatlarının verim ve kalite unsurlarının karşılaştırılması

Buğday bitkisi insan besini olarak kullanılan kültüre alınmış bitkilerin arasında ekim ve üretimi en fazla yapılan bitkidir. Geniş adaptasyon yeteneğine sahip olan buğday günümüzde yaklaşık 50 ülkenin temel besin kaynağı durumundadır. Dünyada ekim için ayrılmış arazilerin yarısından fazlasında buğday yetiştirilmektedir. Buğday bitkisi kendi başına dünya nüfusuna bitkisel kökenli besinlerle sağlanan kalori toplamının hemen hemen %20'sini sağlamaktadır. Bu oran Türkiye'de %50'lere çıkmaktadır. İçeriğinde %65-75 oranında karbonhidrat, %6-20 aralığında protein barındırır ve B1 vitamini bakımından da önemli bir kaynaktır. Bu çalışma, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanında 2022-2023 üretim döneminde 9822, 9835, 9829, 9826, 9821, 9811, 9810, 9827 ve 9817 buğday hatları ve kontrol olarak Tosunbey, Bayraktar, Ceyhan-99, Cemre, Zühre buğday çeşitlerinin verim, verim unsurları ve kalite özelliklerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada protein oranı, tane nem oranı, hektolitre ağırlığı, düşme sayısı, kül oranı, yaş öz (gluten) oranı, sedimantasyon değeri, bitki boyu, başak boyu, başakta başakçık sayısı, başaklanma süresi ve birim alan tane verimi incelenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda protein oranı bakımından 9821 numaralı hattın(%16,6), glüten oranı bakımından 9821 numaralı hattın (%41,4), tane nem oranı bakımından 9811 numaralı hattın(%10,67), sedimantasyon değeri bakımından 9821 numaralı hattın(54 ml), düşme sayısı (FN) bakımından 9822 numaralı hattın(418,67), hektolitre ağırlığı bakımından 9817 numaralı hattın(78,21 kg), kül oranı bakımından 9821 numaralı hattın(1,81), başak boyu bakımından 9821 numaralı hattın (101,67 cm), başak boyu bakımından 9811 numaralı hattın (11,73 cm), başakta başakçık sayısı bakımından 9826 ve 9822 numaralı hatların (21,33 adet), başaklanma süresi bakımından 9811 numaralı hattın (152 gün) ve birim alan tane verimi bakımından 9821 numaralı hattın (754,37 kg/da) en yüksek değere sahip olduğu görülmüştür.