Diyarbakır İçkale Müze Kompleksinin restorasyon sonrası koruma açısından değerlendirilmesi

Bir yapıyı korumanın ve günümüzde yaşanabilir hale getirmenin yolu olan restorasyon bilinci, ülkemizde 19.yy ile birlikte yerleşmeye başlamıştır. Tarihi yapılarda korumanın sağlanabilmesi için en iyi yöntem yapının tekrar kullanılmasını sağlamaktır. Kültür varlıklarının gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için yapılara uygun bir fonksiyon kazandırılması gerekmektedir. Fonksiyon kazandırılırken yapının özgünlüğünün korunması ve kent yaşamında yer edinmesi hedeflenmektedir. Tarihi geçmişi M.Ö. 3000'lere kadar uzanan Diyarbakır kenti birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Geçmişten günümüze farklı uygarlıkların yaşamış olduğu şehirde birçok mimari eser miras kalmıştır. Günümüze kadar ulaşan eserlerin büyük kısmı çeşitli nedenlerle inşa edildikleri dönemin işlevini yerine getirememektedirler. Tarihi yapılar zaman içinde terk edilme veya bakımsızlıktan yok olma gibi tehlikelerle karşı karşıya kalmaktadır. Tez kapsamında İçkale Müze Kompleksi incelenmiştir. İçkale'de uzun süre kentin idari ve yönetim birimi olan binalarına yeni işlev verilerek İçkale Müze Kompleksi'ne dönüştürülmesinin mimari ve toplumsal açıdan kente kattığı değerler analiz edilmiştir. Tarihi yapıların kente yeniden kazandırılmasının değerlendirilmesi yapılmıştır. 5 bölümden oluşan tezin birinci bölümünde; çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiştir. İkinci bölümde, Diyarbakır kent tarihi, İçkale' nin gelişimi, müze kompleksine dönüşüm süreci, koruma kavramının literatürdeki yeri ile ilgili yapılan çalışmalar incelenerek kaynaklar özetlenmiştir. Üçüncü bölümde, koruma kavramının gelişimine, Dünya'daki ve Türkiye'deki önemine değinilerek koruma sürecinin yöntemlerine ait bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, teze konu olan Diyarbakır İçkale Müze kompleksinin geçirdiği tarihsel süreç, Diyarbakır kent tarihi, İçkale' nin kent dokusundaki önemi ve müze kompleksi içerisinde bulunan yapıların eski işlevi ile yeni işlevi hakkında bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde, yapılan alan çalışmasının ve araştırmaların değerlendirilmesi yapılarak koruma sonrası yapı alanının yeni işlevinin kente kattığı değerler üzerinde durulmuştur.