Diyarbakır ili un fabrikalarında işlem gören ekmeklik buğday çeşitlerinin kalite özelliklerinin belirlenmesi

Buğdayın kalite özellikleri, un üretimi kadar diğer gıda ürünlerinin üretimi için de önemlidir. Buğday, dünya genelinde en yaygın tahıl türüdür ve birçok ülkede ekonomik açıdan önemli bir üründür. Bu nedenle, buğday kalitesini belirleyen faktörlerin anlaşılması, tarım sektörünün sürdürülebilirliği açısından da önemlidir. Ayrıca, buğdayın kalitesi, üretim süreci boyunca çeşitli faktörlerden etkilenebilir, bu nedenle kalite kontrolü, sadece hasat döneminde değil, üretim sürecinin her aşamasında yapılmalıdır. Diyarbakır ilinde faaliyet gösteren birçok un fabrikası, farklı kapasitelerde ve kalitelerde un üretimi yapmaktadır. Buğdayın kalitesi, sedimantasyon, yaş gluten, gluten indeksi, nem oranı, su kaldırma, FN (düşme sayısı), enerji değeri ve elastikiyet değeri gibi özelliklerle belirlenmektedir. Un fabrikaları, her yıl farklı buğday çeşitlerini satın almaktadır ve bu çeşitler arasında kalite faktörleri değişkenlik göstermektedir. 2020 yılı buğday hasadı döneminde, Diyarbakır'da yetiştirilen farklı buğday çeşitlerinden (Bezostaja-I, Ceyhan-99, Adana-99, Ziyabey, Sagittoria, Pineor, Tekira, Negev, Gusulya, Basribey, Karya, Massacio) örnekler alınarak kalite analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda, örneklerde saptanan farklı kalite unsurları ortaya konulmuştur. Karya buğday çeşidi, su kaldırma oranı açısından en yüksek değere sahiptir (%57.46), Negev çeşidi ise ekstensograf enerji değeri bakımından en yüksek değere sahiptir (147.85cm²). Massacio çeşidi, ektensograf elastikiyet değeri bakımından en yüksek değere sahiptir (148.15 mm), Ceyhan-99 çeşidi ise maksimum direnç değeri bakımından en yüksek değere sahiptir (927.82 BU). En yüksek yaş gluten oranı Gusulya çeşidinde (%32.98) tespit edilirken, Adana-99 çeşidi gluten indeks değerine ilişkin en yüksek orana sahiptir (%97.43). En yüksek sedimantasyon değeri Ceyhan-99 çeşidinde (45.05 ml) ve gecikmeli sedimantasyon değeri bakımından en yüksek değer Negev çeşidinde (59.63 ml) tespit edilmiştir. Bezostaja-1 çeşidi ise düşme sayısı (FN) bakımından en yüksek değere sahip olmuştur (449.83 sn). Bu sonuçlar, un fabrikalarının buğday çeşitleri seçerken kalite faktörlerini göz önünde bulundurması gerektiğini göstermektedir. Çünkü bu bölgedeki un fabrikaları hem yerel hem de ulusal pazarlara hizmet vermektedir. Bu nedenle, buğdayın kalitesi ve farklı çeşitleri hakkında bilgi sahibi olmak, fabrikaların üretim sürecinde kalite kontrolü yapmasına yardımcı olacaktır Ayrıca, farklı buğday çeşitlerinin kalitelerinin belirlenmesi, tarım sektörü için önemli bir bilgi kaynağıdır ve gelecekteki hasat dönemlerinde doğru seçim yapılmasına yardımcı olabilir.