Diyarbakır Ziya Gökalp Yazma Eser Kütüphanesindeki 577 nolu mecmûanın tanıtımı ve 75-179 varakları arasındaki gazellerin transkripsiyonu.

Kelime anlamı olarak bir araya getirilmiş, toplanmış anlamına gelen mecmûa; edebiyâtta ise belli amaçlar için bir araya getirilmiş şiir ve yazıların bir araya getirildiği eserlerdir. Konularına göre çok sayıda mecmûa vardır. Bunlardan en dikkat çekici olanı şiir mecmûalarıdır. Şiir mecmûaları bir bakıma günümüzdeki şiir antolojilerinin eski hâlidir. Şiir mecmûaları yazıldıkları yüzyılın şiir zevki ve beğenileri hakkında bir kanaat sahibi olmamızı sağlar. Eski Türk Edebiyâtı alanında özellikle şâirlerin dîvân adı verilen ve şiirlerini bir araya getirdiği eserler o kadar çok araştırma ve inceleme konusu hâline geldi ki artık üzerinde çalışılacak kayda değer pek dîvân kalmadığı söylenebilir. Bu da araştırmacıları birçoğu kütüphanelerde daha dokunulmamış mecmûalara yöneltti. Mecmûalar edebiyât tarihi açısından daha sağlam değerlendirmelerde bulunmak için kesinlikle başvurulması gereken kaynaklardır. Tezkirelerin çoğunda ayrıntılara inilmeden birçok şâir için belli kalıpların dışına çıkılmadan yapılan değerlendirmeler mecmûalar aracılığıyla daha sağlam değerlendirmelere dönüşebilir. Mecmûalar dîvân sahibi olmayıp şiirleri olan birçok şâirin tanınmasını sağlar, ve yazıldığı dönemin edebiyât ve sanat zevkinin belirlenmesinde önemli roller üstlenir. Üzerinde çalıştığımız mecmûa 15. yüzyıldan başlayıp 19. yüzyıla kadarki bir zaman yalpazesinde özellikle Diyarbakırlı şâirlere ait şiirlerin yoğunlukta olduğu bir şiir mecmûasıdır. Bu mecmûada tezkirelerde adı geçen ve hakkında pek bilgi olmayan şâirlerin yanında, Nâbî, Fuzûlî, Bağdâtlı Rûhi; Yavuz Sultân Selim, Şah İsmâil gibi meşhur şâirlerin bile dîvânlarında bulunmayan bazı şiirleri de ihtiva etmesi bakımından son derece önemli bir eserdir. Anahtar Sözcükler :Eski Türk Edebiyâtı, Mecmûa, Şiir, Şiir Mecmûaları