Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde görev alan eczane çalışanlarının sağlıkta kalite standartları-hastane kapsamına göre ilaç yönetimine ilişkin bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi

Amaç: Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Hastanesi'nde görev alan sağlık çalışanlarının "Sağlıkta Kalite Standartları-Hastane (Versiyon-5; Revizyon-01)" uygulamalarının ilaç yönetimine ilişkin eczane işleyişine yönelik bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi ve bilgi düzeyini etkileyen etmenlerin irdelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel türdeki araştırma; eczaneye işe başladığı tarihten itibaren 2017 yılına kadar çalışan 32 kişi ile 2014-2016 yılları arasında DEÜ Hastanesi eczanesi'nde çalışmış sonrasında ayrılan 22 kişi olmak üzere toplam 54 sağlık çalışanı üzerinde uygulanmıştır. Veriler "Sağlıkta Kalite Standartları-Hastane (Versiyon-5; Revizyon-01)" den yararlanılarak araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, aritmetik ortalama ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma grubunda kadın ve erkek çalışan sayısı eşit olup grubun %40.7'si lisans mezunu, %48.1'i 30-39 yaş grubunda, %40.7'si eczane teknikeri, %32.1'inin toplam çalışma süresi 6-10 yıl arasında, %41.5'inin eczanedeki çalışma süresi 1-5 yıl arasındadır. Sağlık çalışanları, ilaç güvenliğine yönelik 12 ölçüt için %80-%95 arasında değişen oranlarda olumlu görüş sunmuştur. Sağlık çalışanlarının bu konularda farkındalıklarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan ilaç yönetimi ile ilgili sorumlulukları (akılcı ilaç), hastane formülleri (farmakolojik bilgi), ilaç istemleri (elektronik istem) ve ilaç yönetim süreçlerinin izlenebilirliğine (ilaç hata bildirimi) ilişkin kalan 4 ölçekte olumlu görüş bildirimi diğerlerine göre daha düşük seviyelerde (%44.5-%65) kalmış olup, bu konularda eksik ve sorunların olduğu gözlenmiştir. Eczane çalışanlarında yaş, cinsiyet, meslek, toplam çalışma yılı açısından SKS-Hastane ilaç yönetiminin eczanenin işleyişine ilişkin bilgi düzeyine ait puan ortalamalarında anlamlı bir fark tespit edilememiştir (p>0.05). Beklenen bir bulgu olarak; öğrenim düzeyi yüksek olanlar (n=23) ve eczanede hizmet süresi uzun olanların (n=16) ankette cevaplanan ifadelere ait toplam puan ortalamaları anlamlı olarak daha yüksektir (p=0.04). Birinci grup (2017'ye kadar çalışanlar) kendi içerisinde, puan ortalaması ile tüm değişkenler açısından karşılaştırılmıştır. Eczanedeki çalışma yılı değişkeni açısından; eczanede 6 yıl ve üzerinde çalışanların puan ortalaması (n=16), 5 yıl ve altında çalışanlardan (n=16) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0.04). İkinci grupta (2014-2016 arasında çalışanlar) cinsiyet değişkenine göre puan ortalaması kıyaslandığında, eczanede görevli kadın (n=10) ve erkek (n=12) çalışanlar için kadınların puan ortalaması erkeklerinkinden anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0.04). Yine ikinci grupta, lisans ve üstü olanların (n=10) puan ortalamaları, ön lisans ve altı olanlardan (n=12) anlamlı olarak daha yüksektir (p=0.03). Sonuç: Eczane çalışanlarının ilaç yönetim sürecinde ilaç güvenliğine yönelik uygulamalarına yüksek oranda olumlu cevaplar verdikleri, diğer yandan bu dört ölçek konusundaki standartlarda (akılcı ilaç, farmakolojik bilgi, elektronik istem, ilaç hata bildirimi) daha az bilgi sahibi oldukları tespit edilmiştir. Böylelikle, sağlık çalışanlarına dört ölçekle ilgili eğitimlerin verilmesi gerekliliği saptanmıştır. Bu konuları ele alan girişimlerin planlanmasının son derece önemli olduğu ortaya çıkmıştır.