Elaeagnus angustifolia L. bitkisinin uçucu yağının kimyasal kompozisyonu ve antimikrobiyal aktivitesinin araştırılması

Elaeagnus angustifolia L. dünyada ve Türkiye'de halk hekimliğinde yaygın kullanımı olan bir bitkidir. Ülkemizde doğal olarak yetişmektedir ve geniş bir yayılım alanına sahiptir. Geleneksel olarak sindirim sistemi, solunum sistemi, dolaşım sistemi gibi rahatsızlıkların tedavisinde bitkinin farklı kısımlarının kullanıldığı bilinmektedir. Bu çalışmada, E. angustifolia L.'nin yaprak ve çiçekli dal uçlarından elde edilen uçucu yağının kimyasal bileşimi ve antimikrobiyal, antibiyofilm aktivitesi araştırılmıştır. Bu amaçla bitkinin çiçekli dal uçlarından hareketle hidrodistilasyon ile uçucu yağı elde edilmiş ve elde edilen uçucu yağın GK/KS analizi ile kimyasal kompozisyonu ve bitkisel materyalin TB/KFME sonrası GK/KS ile uçucu bileşenleri belirlenmiştir. Uçucu yağın antimikrobiyal aktivite tayininde Escherichia coli (ATCC 25922), Metisilene Dirençli Staphylococcus aureus (ATCC 43300), Enterococcusfaecalis (ATCC 29212), Salmonella enterica (ATCC 13311), Pseudomonas aeruginosa (ATCC 27853) ve Candida albicans (izolat) mikroorganizmaları, antibiyofilm aktivitelerinin tayininde ise Metisilene Dirençli Staphylococcus aureus (ATCC 43300) ve Pseudomonas aeruginosa (ATCC 27853) mikroorganizmaları kullanılmıştır. GK/KS analizi sonucunda uçucu yağın toplam otuz sekiz (toplam %92.34'ü temsil eden) bileşiği ve TB/KFME ile elde edilen uçucu bileşiklerin sayısı ise otuz (toplam %92.4'ü temsil eden) olarak tespit edilmiştir. Bitki materyalinin uçucu yağında bulunan başlıca bileşikler palmitik asit (%20.45), (E)-etil-sinnamat (%9.13), E-15-heptadekenal (%7.95), metillinolenat (%7.95), fiton (%7.30) olarak bulunmuştur. TB/KFME yönteminin kullanıldığı deneysel bulgularda ise palmitik asit (%23.70), elaidikasitetil ester (%11.65), metillinolenat (%10.87), 1-dokosanol (%6.97) ve metilstearat (%6.15) E. angustifolia'nın yaprak ve çiçekli dal uçlarının ana uçucu bileşenleri olarak belirlenmiştir. Uçucu yağın en güçlü antimikrobiyal etkiyi E. faecalis ve C. albicans mikroorganizmalarına karşı (1:1280 dilusyon oranında) gösterdiği ve Metisilene Dirençli S. aureus ve P. aeruginosa' ya karşı uçucu yağın, antibiyofilm etki gösterdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Elaeagnus angustifolia, uçucu yağ, TB/KFME, GK/KS, antimikrobiyal aktivite, antibiyofilm aktivite