Elazığ il merkezinde beslenme okuryazarlığı düzeyinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Bu araştırmada Elazığ il merkezinde erişkinlerde beslenme okuryazarlığı (BOY) düzeyi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel/Tanımlayıcı tipte olup araştırmanın evrenini Elazığ il merkezi aile sağlığı Merkezlerine kayıtlı 20-64 yaş arası erkek ve kadın nüfus oluşturmaktadır. Araştırmada minimum örnek büyüklüğüne ulaşmak için beklenen sıklık %50 seçilerek, %95 güven aralığı ve %4 hata payı ile Epi Info programında örneklem 599 kişi olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın verileri, tanımlayıcı özellikler ve yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme aracı anket formunu içeren veri toplama aracı ile Ekim-Aralık 2018 tarihlerinde gözlem altında toplanmıştır. Elde edilen veriler; ortalamalar, yüzdeler, ki-kare testi ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma katılan bireylerin yaş ortalaması 35.48±11.8, %53.3'ü erkek olup %52.9'u yeterli beslenme okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Bireylerin %53.4'ünün genel beslenme bilgisi, %23.9'unun okuduğunu anlama ve yorumlama, %22.7'sinin besin grupları, %93.8'inin porsiyon miktarları ve %87.5'inin gıda etiketi okuma ve temel matematik BOY alt boyutlarına ilişkin düzeyleri ''yetersiz'' bulunmuştur. Beslenme okuryazarlığı ile BOY'u etkileyen bazı faktörlerin arasındaki ilişkinin incelendiği lojistik regresyon modelinde eğitim durumunun yükselmesi, gelir düzeyi artması ve genel sağlık durum algısının iyi ve üzeri olması beslenme okuryazarlığı düzeyini olumlu etkilediği bulunmuştur. Sonuç olarak; Elazığ il merkezinde araştırma kapsamına alınan kişilerin yarsından fazlasının beslenme okuryazarlığı düzeyi yeterli olup BOY'un yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sahibi olma durumu, diyetisyene başvuru durumu ve hastalık durumu gibi faktörlerden etkilenmediği bulunmuştur. Dünyada ve ülkemizde yeteri kadar çalışma bulunmadığından beslenme okuryazarlığı ile BOY'u etkileyen faktörleri değerlendirebilmek için daha fazla çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Yetişkin, beslenme okuryazarlığı, etkileyen faktörler