Endokrinoloji bölümünde takip edilen diyabetik hastaların kan şekeri regülasyonu ve metabolik kontrol durumlarının değerlendirilmesi

Amaç: Diyabetes mellitus (DM), toplumda sık rastlanan, ömür boyu süren, komplikasyonlarının fazla olması ve tedavi maliyetinin yüksek olmasından dolayı sadece hastayı değil tüm toplumu ilgilendiren kronik, ilerleyici bir hastalıktır. Teşhis ve tedavide gecikme olması durumunda hastanın yaşam kalitesini düşürmekte, iş gücü ve ekonomik kayıba sebep olmakta ve geriye dönüşü olmayan sekeller bırakarak hastanın ömrünü kısaltmaktadır. Diyabette temel hedef hastanın yaşam kalitesini yükselterek, gelişebilecek komplikasyonları önlemek ve geciktirmektir. Diyabet tedavisinde başarılı olmak için geliştirilen yeni ilaçlar ve teknolojik gelişmelerin yanı sıra hedef populasyonun tanınması klinik ve demografik özelliklerinin belirlenmesi de önemlidir. Bu çalışmada amacımız DM açısından kliniğimize ait demografik bilgileri oluşturmak ve bu verileri kullanarak hastaların eğitim, takip ve tedavi önceliklerini belirlemek ve düzenlemektir.Materyal-metod: Ocak 2010 - Aralık 2010 tarihleri arasında Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Polikliniğine başvuran ve rutin takipleri 3 aylık aralıklarla yapılan, en az 6 aylık diyabet tanısı olan 500 diyabetik hastanın muayene, laboratuar, tedavi bilgilerinin yazıldığı dosyalar retrospektif olarak incelendi. Hastaların; yaşı, cinsiyeti, boy, kilo, vücut kitle indeksleri (VKİ), diyabet tipleri, diyabet süreleri, antidiyabetik tedavi şekilleri, ilaç yan etkileri, diyabetin mikrovasküler-makrovasküler komplikasyonları, diyabet dışındaki ek hastalıkları kaydedildi. Hastaların muayenelerinin yapıldığı gündeki açlık kan şekeri (AKŞ), tokluk kan şekeri (TKŞ), glikozile hemoglobin (HbA1c), kreatin, tiroid stimüle eden hormon (TSH), albumin/kreatin oranı ya da 24 saatlik idrarda proteinüri, elektrolitler (Na, K), ürik asit ve lipid parametreleri kaydedildi. İstatistiksel analizde, bağımsız student t testi, one-way ANOVA (tek yönlü varyans analizi) testi, post hoc Tukey testi ve Likelihood ki-kare testi kullanıldı.Bulgular: Araştırma grubunda hastaların %39,6'sı erkek, %60,4'ü kadın olup yaş ortalamaları 56,6±11,8 yıldır. VKİ ortalamaları 31,7±6,9'dır. Hastaların 14'ü Tip 1 (%2,8), 484'ü Tip 2 (%97,2) diyabetlidir. Tip 1 diyabetli hastaların ortalama hastalık süreleri 9,3±7,3 yıl, Tip 2 diyabetli hastaların ortalama hastalık süreleri ise 8,1±7,2 yıldır. Hastaların %20'si insülin, %26,5'i insülin ile beraber oral antidiyabetik (OAD), %53,5'i OAD ilaçlarla tedavi edilmekteydiler. Hastalara uygulanan tedavi şekli ile diyabet süreleri arasında anlamlı bir ilişki vardı (p<0,001). OAD ile tedavi edilen hastalarda ortalama diyabet süresi 5,1±5,0 yıldır. Hastalık süresi arttıkça insülin kullanım oranları da artmaktadır. Diyabetin geç komplikasyonları araştırıldığında retinopati %31,9, nöropati %50,6, nefropati %37,1, aterosklerotik değişiklikler açısından hipertansiyon (HT) %70,8, hiperkolesterolemi (HL) %69,8 oranlarında saptanmıştır. OAD tedavi alan hastalarda komplikasyon daha az saptanmıştır (%63,4), oysa insülin ve insülin ile beraber OAD tedavi alan hastaların yaklaşık %85'inde diyabetin kronik komplikasyonu mevcuttu. Yaş ilerledikçe (p<0,001) ve diyabet süresi uzadıkça (p<0,001) komplikasyon oranı artmaktadır. Hastaların %68'inin metabolik kontrolü kötü, %32'sinin ise iyi olarak değerlendirildi. HbA1c değerleri ortalaması 8,1±2,0 idi. Diyabet süresi uzadıkça metabolik kontrolü iyi olanların oranı azalmaktadır (p<0,001). İnsülin kullananların metabolik kontrolü diğer tedavi yöntemlerini kullananlara göre daha kötüdür (p<0,001).Sonuç: Bu bulgular diyabetli bireylerin metabolik kontrol düzeyleri ve takiplerinin genel olarak kötü olduğunu göstermektedir. Diyabetli bireylerde metabolik kontrolü etkileyen çok sayıda tıbbi ve sosyal faktör olup, hem hastalar hem de sağlık personeli bu konuya gereken önemi vermelidir. Diyabet tedavisinde başarılı olmak için geliştirilen yeni ilaçlar ve teknolojik gelişmelerin yanı sıra hedef popülasyonun tanınması klinik, demografik özelliklerinin belirlenmesi, eğitim ve tedavi yaklaşımlarının bu verilere göre düzenlenmesi gerekir.