Endüstriyel miras yapılarının kültür eksenli dönüşüm potansiyeli ve sorunları: İzmir yeni kent merkezi örneği

Endüstrisizleşme ve küreselleşme süreçleri ile neoliberal politikalar, kentlerdeki üretim işlevlerinin, emek maliyetlerinin düşük olduğu ülkelere kaymasına sebep olurken, kent içindeki Fordist üretim tarzındaki üretim ve sanayi alanları da rekabetçi kentlerin küresel ağa eklemlenme çabası içerisinde artık kullanım ve emek değeri ile değil, dönüşüm değeri ile ön plana çıkmaktadır. Bu yapılar özellikle merkezi alanlarda konumlanmış olmakla birlikte önemli bir kent imgesi, endüstriyel ve ekonomik gelişimin bir göstergesidir. Değişen ekonomi politikaları ve yaklaşımlar sonucunda birçok endüstriyel miras yapısı neoliberal politikaların kentteki en önemli silahı olan ekonomik getiri kaygısı içerisinde, koruma kurulu tarafından korunma altına alınmasına rağmen yok edilmiştir. Türkiye'de endüstri mirasının neden korunması gerektiği konusunda giderek artan bir bilinç oluşmuş olsa da nasıl ve kim tarafından korunacağı konusunda eksiklikler bulunmaktadır. Gerçekleştirilen örnekler üzerinden doğru tespitlerin yapılabilmesi bu önemli kent imgelerinin karakterlerini kaybetmeden nasıl yaşatılacağı konusunda gerçekleştirilebilecek dönüşümlere ışık tutacaktır. İzmir liman arkası bölgesi birçok farklı endüstriyel yapının birarada bulunduğu tarihi ve kültürel bir odak olmakla birlikte, kültür endüstrisi potansiyeli düşünüldüğünde bu alanların korunması, yeniden işlevlendirilmesi ve dönüşüm potansiyellerinin değerlendirilmesi araştırmanın ana yaklaşımını oluşturmaktadır. İzmir yeni kent merkezi sınırlarına dâhil olan alanda koruma ve yeniden işlevlendirme süreçlerine farklı inisiyatiflerden nasıl bakıldığının anlaşılabilmesi, Dünya ve Türkiye örnekleri üzerinden başarı ve başarısızlık kriterleri çıkartılarak bu alanların potansiyellerinin ve karşılaşabilecekleri risklerin belirlenebilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda örneklerin ve tarihsel gelişimlerinin irdelenmesi, kurumsallaşma süreçlerinin ve yasal dayanakların araştırılması büyük önem arz etmektedir.