Ergenler için sosyal medya mahremiyeti koruma becerileri ölçeği

Bu çalışmada, ergenlerin sosyal medya kullanımında mahremiyeti koruma becerilerinin değerlendirilebileceği geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırma 11-18 yaş aralığında iki çalışma grubuyla gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışma grubunda 640 kişi (343 kız, 297 erkek), ikinci çalışma grubunda 150 kişi (92 kız, 58 erkek) bulunmaktadır. Araştırma verileri 2018-2019 eğitim-öğretim yılında toplanmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde madde havuzunu oluşturmak amacıyla ilgili alan yazın ile yurt dışındaki benzer ölçme araçları taranmış, 15-18 yaş arası 10 öğrenciyle görüşme yapılmış ve 58 madde ile madde havuzu oluşturulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak ergenler için sosyal medya mahremiyeti koruma becerileri ölçeği, çevrimiçi mahremiyet ölçeği, çevrimiçi güvenlik ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Ergenler için sosyal medya mahremiyeti koruma becerileri ölçeğinin yapı geçerliliği; madde toplam korelasyonu, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Ölçeğin ölçüt dayanaklı geçerliliği ise ölçek puanları ile çevrimiçi mahremiyet ölçeği ve çevrimiçi güvenlik ölçeği puanları arasındaki ilişkilerin ortaya konulması yoluyla incelenmiştir. Güvenirlik analizleri ise iç tutarlık Cronbach Alpha ve test-tekrar test yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Faktör analizi sonucunda 27 maddeden oluşan ölçeğin açıkladığı toplam varyansın % 46.33 olduğu, üç faktörlü bir yapı sergilediği belirlenmiştir. Bu faktörler gizliliği koruma eğilimi, özyeterlilik ve gizliliği koruma davranışı olarak adlandırılmıştır. Birinci düzey doğrulayıcı faktör analizinde üç faktörlü yapı doğrulanmış, uyum indekslerinin iyi uyuma işaret ettiği gözlenmiştir (X2/sd: 1.82, NFI = .93, NNFI = .97, CFI = .97, IFI = .97, RMSEA = .056, GFI = .86, AGFI = .83). Üç faktörlü yapının gerçekleştirilen ikinci düzey doğrulayıcı faktör analizinde bir üst yapıda birleştiği, ikinci düzey doğrulayıcı faktör analizinin uyum indekslerinin de iyi uyum değerleri gösterdiği gözlenmiştir (X2/sd: 1.82, NFI = .93, NNFI = .97, CFI = .97, IFI = .97, RMSEA = .056, RFI=.93). Çevrimiçi mahremiyet ölçeği ve çevrimiçi güvenlik ölçeği ile yapılan ölçüt dayanaklı geçerlilik çalışmaları sonucunda elde edilen korelasyon değerleri ölçeğin geçerliliğini destekler niteliktedir. Çevrimiçi mahremiyet ölçeğinin iç tutarlılık katsayısı .42, çevrimiçi güvenlik ölçeğinin çevrimiçi güvenli davranışlar faktörünün iç tutarlılık katsayısı .50, çevrimiçi güvenli olmayan davranışlar faktörünün Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı .63 olarak bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı ile iki hafta süreli test- tekrar test güvenirliği tüm ölçek için .90 ve .78, sırasıyla gizliliği koruma eğilimi faktörü için .85 ve .55, özyeterlilik faktörü için .85 ve .78, gizliliği koruma davranışı faktörü için .65 ve .54 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak; ergenler için sosyal medya mahremiyeti koruma becerileri ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu düşünülmektedir.