Evli veya boşanmış ebeveyne sahip olan, 11-14 yaş arasındaki çocukların bağlanma stilleri ve sosyal fobi düzeyleri arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı çocukluktan yetişkinliğe geçişte hassas bir dönem olan ergenlikte, boşanma yoluyla parçalanmış aileye sahip olan ve olmayan çocukların bağlanma stilleri ile sosyal fobi düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Araştırmada nicel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma örneklemi, 2016-2017 Bahar ve 2017-2018 Güz eğitim öğretim dönemlerinde Ankara ili sınırları içerisinde bulunan, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokullarda öğrenim gören 11-14 yaş arasındaki gönüllü öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın örnekleminin sosyal ve ekonomik açıdan evreni temsil edebilmesi için Ankara ili Çankaya ve Etimesgut ilçelerinde hedeflenen ortaokullar ve öğrenciler basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin sosyo-demografik özelliklerini, bağlanma stillerini ve sosyal fobi düzeylerini ortaya koymak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", "İlişki Ölçekleri Anketi-Ergen (İÖA-E)" ve "Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Fobi Ölçeği (ÇESFÖ)" olmak üzere toplam üç bölümden oluşan bir anket formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 230 ergene ulaşılmış ve katılımcılardan toplanan veriler SPSS Statistics 25 (Statistical Package for the Social Sciences) adlı bilgisayar programı ile analiz edilmiş ve analizlerde sayısal değişkenler için tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma, minimum, maksimum), kategorik değişkenler için ise sıklık dağılımları (sayı, yüzde) verilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişki ve anlamlı bir farklılık olup olmadığının belirlenmesi için t ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde normal dağılmadığı tespit edilmiş ve bu nedenle veriler parametrik olmayan testler ile analiz edilmiştir. Veriler Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H Testleri ile analiz edilmiştir. Ergenlerin sosyal fobi düzeyleri ile bağlanma stilleri arasındaki ilişki ise Spearman's Rho analizi ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan ergenlerin kız ve erkek oranları birbirine yakındır, çoğunluk 10-12 yaş aralığında, anne babası yaşamaktadır. Boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin yarısı kız diğer yarısı erkek ergenlerden oluşmaktadır. Ergenlerin çoğunun anneleri ile yaşadığı bulunmuştur. Ergenlerin hiçbiri kardeş ayrılığı yaşamamıştır. Araştırma sonuçları ergenlerin çoğunluğunun güvenli bağlanma stiline sahip olduğunu göstermiştir. Ergenlerin bağlanma stilleri ile cinsiyeti, yaşı, ebeveynlerinin evli veya boşanmış olmaları arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Ergenlerin anne-baba eğitim düzeyleri ile bağlanma stilleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin okul başarıları, anne-baba eğitim düzeyleri, aile gelir durumunu değerlendirmeleri ve kim ile birlikte yaşadıkları ile bağlanma stilleri arasında anlamlı bir fark bulunmaktadır. Yapılan araştırma ergenlerin sosyal fobi düzeyleri ile cinsiyetleri, boşanma durumları, arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir. Ergenlerin yaşları, sınıf düzeyleri, okul başarıları, anne-baba eğitim durumları, aile gelir durumunu değerlendirmeleri ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Evli ya da boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin bilgileri ayrı ayrı analiz edildiğinde ise yaş, sınıf, yaşadıkları bölge, okul başarısı, anne baba eğitim düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırma bulguları ergenlerin bağlanma stilleri tüm alt ölçekleri (güvenli, korkulu, saplantılı, kayıtsız) ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Evli ebeveyne sahip ergenlerin bağlanma stilleri alt boyutları ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Boşanmış ebeveyne sahip ergenlerin güvenli bağlanma stili ile sosyal fobi düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Korkulu bağlanma stili ile kayıtsız bağlanma stilinin ise istatiksel anlamlılığa sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler Aile, parçalanmış aile, ergenlik, kaygı, sosyal fobi, bağlanma, bağlanma stilleri