Evre 3-4, kronik böbrek yetmezlikli hastalarda karotis intima media kalınlığı, sekonder hiperparatiroidi sıklığı ve ilşkili risk faktörleri

Giriş: KBY hastalarında sekonder hiperparatiroidi (SHPT), birçok klinik sonuçlarından dolayı önemli morbidite ve mortalite sebebidir. SHPT ile ilişkili hiperfosfatemi ve artmış Ca x P sonucunu içeren anormal mineral metabolizması da artmış kardiyovasküler mortaliteye katkıda bulunur. Karotis arterlerin intima-media kalınlık (KİMK) artışının aterosklerozun güvenilir bir göstergesi olduğu gösterilmistir. Bu çalışmadaki amacımız; prediyalitik, evre 3-4 KBY hastalarında KİMK, SHPT ve ilişkili risk faktörlerini belirlemektir.Gereç ve yöntem: Çalışmaya 62 hasta (Evre 3-4 KBY hastası) ve 22 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 84 olgu alındı. Çalışmaya alınan her iki grup arasında yaş ve cinsiyet farklılığı yoktu (p>0.05). Çalışma kapsamına alınan tüm olguların serum glukoz, üre, kreatinin, sodyum, potasyum, kalsiyum, fosfor, ALT, AST, LDH, total protein, albumin, ürik asit, total kolesterol, LDL, HDL, trigliserid, demir, demir bağlama kapasitesi, parathormon, insülin düzeyleri, hemogram değerleri ve KİMK'ları tespit edildi. Hasta grubunda; ayrıca 1,25(OH)2 D3 düzeyi ve M mod ekokardiyografileri çekildi.Bulgular: Hasta ve kontrol grubu arasında KİMK, glukoz, üre , kreatinin, Na, K, Ca, P, Ca×P, t. protein, albumin, ürik asit, demir, hemoglobin, hematokrit, MCV, WBC, nötrofil ve parathormonda anlamlı fark saptandı (p<0.05). PTH düzeylerinde evre 3'de 139.02 ± 86.48 pg/ml, evre 4'de 209.93 ± 183.25 pg/ml rakamsal olarak belirgin fark saptandı (p=0.168). PTH ile Ca (r=-0.345, p=0.001) ve albumin (r=-0.244, p=0.025) arasında negatif, üre (r=0.577, p<0.001), kreatinin (r=0.671, p<0.001), HOMA-IR (r=0.280, p=0.010), P (r=0.462, p<0.001) ve Ca×P (r=0.294, p=0.007) arasında ise pozitif yönde ilişki saptandı. Çalışmamızda KİMK açısından kontrol grubu (0.65±0.09 mm) ile hasta grubu (0.82±0.14 mm) arasında anlamlı fark tespit edildi (p<0.001); ayrıca evre3 (0.75±0.13 mm), evre 4 (0.84±0.14 mm) arasında da anlamlı fark tespit edildi (p=0.030). Hasta grubunda KİMK ile Ca (r=-0.345, p=0.001) ve albumin (r=-0.324, p=0.003) arasında negatif , PTH (r=0.362, p=0,001), üre (r=0.489, p<0.001), kreatinin (r=0.345, p=0.001), yaş (r=0.563, p<0.001), glukoz (r=0.221, p=0.043), P (r=0.460, p<0.001) ve Ca×P (r=0.373, p<0.001) arasında pozitif yönde korelasyon tespit edildiSonuç: KBY evreleri ilerledikçe SHPT sıklığı ve KİMK artmaktadır. KİMK ile üre, kreatinin, yaş, glukoz, P, Ca×P ve PTH arasında pozitif korelasyon, Ca ve albumin arasında ise negatif korelasyon tespit edildi. PTH ile P, yaş, kreatinin ve HOMA-IR arasında pozitif, Ca ve albumin arasında negatif korelasyon tespit edildi.Anahtar kelimeler: kreatinin klirensi, kronik böbrek yetmezliği, karotis intima-media kalınlığı, parathormon, sekonder hiperparatiroidi.