Farâbi'nin ahlâk ve siyaset felsefesinde fikrî faziletlerin yeri

Bu çalışma, Farabi'nin ahlâk ve siyaset felsefesinde fikrî faziletlerin yerini konu edinmektedir. Ahlâk ve siyaset felsefesinde fikrî faziletlerin yerini görmek için insan nefsini ve onun güçlerini tanımak gerekir. Doğasında bulunan bu güçler sayesinde insan, Farabi'nin düşüncesine göre, gerçek mutluluğa ulaşır. Gerçek mutluluğa ulaşmak için sağlıklı bir nefse de sahip olmak zorunludur. Bu sözü edilen mutluluk için aynı zamanda pratiğin bilgisine de sahip olmak gerekir. Bu bağlamda insanın yapıp etmelerinde pratik aklın etkin bir rolünün olduğu da unutulmamalıdır. Pratik aklın anlaşılmasında mutluluk, yetkinlik, erdem, iyi, kötü, zihin gücü, irade zayıflığı kavramlarını birlikte incelemek fikrî faziletleri anlamada bize kolaylık sağlayacaktır. Ahlâk ve siyaset alanındaki eylemlerin gerisinde iradi akılsallar bulunmaktadır. İradi akılsallar, değişken arazlara sahip olmaları bakımından, belli bir zamanda, belli bir yerde ve belli bir olayın meydana gelmesine bağlı olarak irade ile bilfiil varlığa getirilirler. Söz konusu iradî akılsalların varlığa getirilmesinde fikir gücü etkin bir rol üstlenir. Herhangi bir erdemli amacın elde edilmesinde en yararlı olan şeyi keşfeden fazilet de fikrî fazilettir. Hem ahlâk hem de siyaset alanında fikrî fazilet teorik, ahlâki ve pratik erdemlerden yalıtılmış olarak düşünülemez. Gerçek mutluluğa ulaşmak için fikrî faziletin nazarî, ahlâkî ve amelî faziletlerle birlikte bulunması gerekir. Anahtar Kelimeler: Farâbi, Ahlâk, Siyaset, Fikrî Fazilet.