Farklı deneysel epilepsi modellerinde TRP iyon kanallarının ve nörotrofik faktörlerin rolü: Moleküler ve elektrofizyolojik yaklaşımlar ile incelenmesi

Amaç: En yaygın nörolojik hastalıklardan biri olan epilepsi dünya çapında birçok bireyde görülmektedir. Bu çalışmada, farklı deneysel epilepsi modelleri kullanılarak TRP iyon kanalları ve bazı nörotrofik faktörlerin gen ifadeleri incelenerek epilepsideki rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Etik kurul onayı alınan çalışmamızda ergin Wistar albino ve WAG/Rij erkek sıçanlar kullanılarak toplamda 32 hayvan (n=8) çalışmaya dahil edildi. Gruplar Kontrol, Akut PTZ, Kronik PTZ (tutuşma) ve Absans Epilepsi modeli şeklinde oluşturuldu. Akut model için tek doz pentilentetrazol (PTZ) (50 mg/kg), kronik PTZ modeli için hayvanların tutuşma davranışları gözlenene kadar haftada üç kez PTZ (35 mg/kg) intraperitoneal olarak uygulandı. Absans epilepsi modeli ise kendiliğinden epileptiform aktivite oluşturmaktadır. Hayvanlardan 60 dakikalık elektrokortikogram kaydı alındıktan hemen sonra korteks ve hipokampus dokuları izole edildi. Hedef genlerin ekspresyon düzeyleri gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu yöntemi ile çalışıldı. Elde edilen veriler SPSS 20.0 yazılımı kullanılarak tek yönlü varyans analizi post-hoc LSD testiyle karşılaştırıldı. p<0,05'ten küçük olan değerler anlamlı kabul edildi. Bulgular: Korteks dokularında TRPM3, TRPM8, TRPV1, NGF genlerinin ekspresyonları kontrol grubuyla kıyaslandığında absans epilepsili grupta anlamlı şekilde artmıştır (p<0,05). Hipokampus dokularında TRPM2, TRPM8 genlerinin ekspresyonları kontrol grubuyla kıyaslandığında Akut PTZ ve Kronik PTZ gruplarında anlamlı şekilde azalmıştır (p<0,05). Hipokampus dokularında TRPM3 ve TRPV1 genleri kontrol grubuna kıyasla absans epilepsili grupta anlamlı şekilde artmıştır (p<0,05) ayrıca bu dokuda NGF geni de kontrole kıyasla Akut PTZ ve Kronik PTZ gruplarında anlamlı şekilde artmıştır (p<0,05). Sonuç: Farklı epilepsi modellerinde, TRP iyon kanalları ve büyüme faktörü gen ekspresyon seviyeleri farklı şekilde etkilenmektedir. TRPM3, TRPM8, TRPV1 ve NGF genlerinin artan ekspresyonları, absans epilepsisinin patofizyolojisinde önemli bir rol oynayabilir ve nöral ağlarda değişikliklere neden olabilir. Hipokampus dokusundaki düşük TRPM2 ve TRPM8 ekspresyonunun Akut PTZ ve Kronik PTZ epilepsi modelleriyle ilişkili olduğu görülmektedir. Bu çalışma, literatüre yeni bir bakış açısı getirmekte ve epilepsi üzerine yapılan araştırmalara katkı sağlamaktadır.