Finansal esneklik ve bileşenlerinin çalışma sermayesi üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul üzerine araştırma

Finansal esneklik, bir firmanın mevcut kaynaklarını ve borçlanma kapasitesini, beklenmedik yatırım fırsatlarında ve ani nakit ihtiyaçları karşısında hızlı ve etkili bir biçimde kullanabilme yeteneğini ifade etmektedir. Çalışma sermayesi yönetimi açısından finansal esneklik, firmaların kısa vadeli yükümlülük ve borçlarını karşılama kapasitesini güçlendirerek likidite riskinin azaltılması ve firmanın operasyonel sürekliliğinin sağlanmasına katkı sunmaktadır. Yedek borç kapasiteleri ve/veya kullanılmayan nakit rezevleri aracılığıyla finansal esneklik sağlayan firmalar, aniden ortaya çıkan finansman gereksinimlerinde daha önce kullanılmamış nakit ve borç kapasitesinin ortaya çıkarabilceği fırsat maliyetlerini minimize ederek hızlı tepki verebilme potansiyeline sahip olmaktadır. Bu araştırmada finansal esnekliğin çalışma sermayesi gereksinimi üzerindeki etkileri hem nakit esnekliği hem de borç esnekliği bileşenleri temelinde incelenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca, firmaların çalışma sermayesi gereksinimi ile faaliyet nakit akışı, firma büyüklüğü, brüt kâr marjı, firma büyümesi, finansal sıkıntı ve piyasa değeri/defter değeri oranı gibi firma özelindeki faktörler arasındaki ilişkininin yönü ve düzeyinin analiz edilmesi de amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, Borsa İstanbul'a (BİST) kayıtlı finansal olmayan firmaların 2007-2023 dönemine ait finansal tabloları kullanılmış ve Stata programında panel veri analizine dayalı sabit etkiler modeli kullanılarak inceleme yapılmıştır. Elde edilen bulgularda, finansal esnekliğin çalışma sermayesi gereksinimi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Finansal esneklik bileşenleri ayr ayrı incelendiğinde ise sadece borç esnekliğinin çalışma sermayesi gereksinimi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunduğu;buna karşılık nakit esnekliğinin çalışma sermayesi gereksinimi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, çalışma sermayesi gereksinimi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olan firma özelindeki tek değişkenin finansal sıkıntı olduğu ve bu etkinin negatif yönlü olduğu gözlenmlenmiştir. Anahtar kelimeler: Finansal esneklik, nakit esnekliği, borç esnekliği, çalışma sermayesi