Franchising'ın girişimcilik üzerindeki etkileri üzerine Elazığ-Malatya illerinde bir çalışma

Eski dönemlerden günümüze kadar insanlar toplumsal ihtiyaçları karşılamaya yönelik faaliyetler yürütmüşlerdir. Ürün ya da hizmet üreterek bu eksiklikleri kapatan kişiler girişimcilik faaliyetlerinin de temelini oluşturmuşlardır. Girişimcilik faaliyetlerinin temel amacı ürün ya da hizmet üretmek ve bu üretimden fayda sağlamaktır. Girişimcilik faaliyetlerinin tüm dünyada artmasıyla birlikte iş çevresindeki rekabet artmış ve işletmeler rekabet ile baş edebilmek için birlikte hareket etme yoluna gitmişlerdir. İşletmelerin bir araya gelerek ortaya çıkaracakları sinerji, zorlu rekabet koşullarının etkisini kırarak işletmelerin başarı elde etmelerine de yardımcı olmaktadır. İşletmeler bu sinerjiyi kazanabilmek amacıyla farklı yöntemlere başvurmaktadırlar. Günümüz iş yaşamında bu yöntemlerin en sık ve yaygın uygulanan şekli Franchising sözleşmeleridir. Bir başka ifadeyle dilimize "isim hakkı" şeklinde geçen franchising kavramı, küreleşen dünya ekonomisinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Franchise sistemi sayesinde, işletmeler diğer ülkelere tek bir merkezden kendi ürün ve hizmetlerini ihraç etmekte ve uluslararası pazara açılmaktadırlar. Özellikle, gelişmekte olan ülkeler franchise sisteminin yayılmasında önemli bir pazar oluşturmaktadırlar. Bu pazarlardan önemli bir tanesi de günümüz Türkiye'sidir. Bu tez çalışmasının temel amacı, franchise alan girişimcilerin franchise sistemini nasıl algıladıkları ve bu algılamalarının girişimciliğe ne gibi etkisi olduğunun araştırılmasıdır. Bu amaçla araştırmanın evrenini olarak 2018 yılında Elazığ ve Malatya İl merkezindeki franchise alan işletmeler oluşturmaktadır. Çeşitli sektörlerde (gıda, giyim, eğitim) ulaşılan katılımcı sayısı yani araştırmanın evreni 148 kişidir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler yüz yüze anket tekniği ile elde edilmiştir. 148 katılımcıların tamamına anket elden dağıtılmış ve yüz yüze görüşmede doldurulmuştur. Verilerin analizinde SPSS-22 programı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Tek yönlü (One way) Anova testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, girişimcilerin cinsiyet, yaş, öğrenim durumu ve önceki meslekleri değişkenleri ile franchise sistemine yönelim nedenlerine ilişkin algıları, franchise alma zorluklarına ilişkin algıları, franchise almaya etken olan sebeplere ilişkin algıları ve franchise süreci ve işleyişine katılım nedenlerine ilişkin algıları arasında anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.