Geç dönem Osmanlı eğitim reformları bağlamında 1915 tarihli Dârülmuallimîn-i İbtidâîlere mahsus müfredat programı: Transkripsiyon ve değerlendirme

Osmanlı Devleti'nin altı yüz yıllık tarihinde en önem verdiği alanlardan biri de eğitim olmuştur. Klasik medreselerin öncülük etmesi ile kurulan eğitim sistemi 18.yüzyıl sonlarında Avrupa devletleri örnek alınarak açılan Batı tarzı modern okullar ile farklı bir nitelik kazanmıştır. Modern okulların giderek çoğalması bu okullarda eğitim verecek nitelikli öğretmenlere ihtiyaç duyulmasına neden olmuştur. Bu ihtiyacın giderilmesine yönelik ilk adımların atıldığı dönem ise tanzimat dönemidir. Tanzimat döneminde birçok öğretmen okulu açılmıştır. Darülmualimin-i Rüşdî, darülmualimin-i sıbyan, darülmualimat, darülmualimin-i iptidai, darülmualimin-i ali gibi değişik ismler altında faaliyet yürüten bu okullardaki müfredat programları da farklı olmuştur. İlk öğretmen okulu Darulmualimin'in 1848 yılında açılmasından itibaren öğretmen okullarında okutulan müfredatta zaman içerisinde birçok değişiklik meydana gelmiştir. Bu tez çalışmasında ise Maarif-i Umumiye Nezareti tarafından hazırlanan 1915 Tarihli "Darulmuallimîn-i İbtidailere Mahsus Müfredât Programı ( İlkokul Öğretmeni Yetiştiren Okullara Ait Müfredat Programı)" günümüz Türkçesine çevrilmiş ve değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde Osmanlı eğitim sisteminin tarihsel gelişimi ele alınmış; İslamiyet öncesi Türklerde eğitimden başlanarak Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine kadar eğitim kurumlarının yapısı, öğretmen yetiştirme anlayışları ve bu kurumların müfredat yapıları incelenmiştir. Özellikle Osmanlı devletinin son dönemlerinde modern eğitim yapısının nasıl şekillendiği üzerinde durulmuştur. Tezin esas bölümünde 1915 tarihli müfredat transkript kurallarına uygun bir şekilde günümüz türkçesine çevrilmiştir. Tezin son kısmında müfredatın değerlendirmesi yapılmış, bu müfredat programı ile öğretmen adaylarına kazandırılmak istenen bilgi ve becerilerin niteliği üzerinde durulmuştur. Değerlendirme kısmında ayrıca 1915 tarihli müfredat programı ile bugünkü eğitim fakülteleri sınıf öğretmenliği bölümlerini temsilen Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünde uygulanan müfredat programı karşılaştırılmıştır. Bu sayede Osmanlı Devleti öğretmen yetiştirme anlayışı ile Türkiye Cumhuriyeti öğretmen yetiştirme anlayışlarının benzerlikleri ve farklılıklarının tespitiyle iki dönem arasındaki etkileşim ortaya konmaya çalışılmıştır.