Geleneksel Divriği evlerinin biçim grameri ile incelenmesi

Bu tez çalışması kapsamında geleneksel Türk konut mimarisi içerisinde önemli bir değere sahip olan, Sivas'ın Divriği ilçesinde bulunan on üç Divriği Evi ele alınmıştır. Çalışmada Divriği geleneksel konut mimarisine dair bilimsel boyutta tanımlayıcı veriler elde edebilmek için Sivas Divriği evlerini biçim grameri metoduyla analiz etmek, evlerin mimari dilini belirli kurallarla ortaya koymak, düzenli bir şekilde yeniden yorumlamak ve bu mimari dilden türeyen yeni plan şemaları üretmek amaçlanmıştır. Yapılan tez çalışmasında bu geleneksel konutların plan şemaları biçim grameri metoduyla analiz edilerek, Divriği evlerinden türeyen yeni plan şemaları üretilmiştir. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; çalışmanın problemi, amacı ve önemi, çalışmanın kapsamı açıklanmıştır. İkinci bölümde; tez konusuyla ilgili daha önce yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde; çalışmanın materyal ve metoduna yer verilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın materyalini oluşturan Divriği kenti ve Divriği evleri ele alınmıştır. Divriği kentinin fiziki, sosyal, tarihi yapısı, Divriği evlerinin genel özellikleri ve plan kurgusu ile ilgili literatür verileri sunulmuştur. Yine bu bölümde çalışmanın metodolojisini oluşturan biçim grameri ele alınarak; biçim gramerinin tanımı ve biçim grameri türleri ile ilgili literatür bilgileri verilmiştir. Ayrıca biçim grameri ile ilgili yapılmış örnek çalışmalara yer verilmiştir. Dördüncü bölümde; Gülen Çağdaş (1996) tarafından Geleneksel Türk Evleri için geliştirilen biçim grameri çalışmasından yola çıkılarak, Divriği evleri için geliştirilen biçim grameri anlatılmıştır. Gülen Çağdaş (1996) tarafından geliştirilen bu biçim grameri kural setlerinin revize edilmesiyle oluşturulan kural setleri ve Divriği evlerindeki özel durumlar için yeni üretilen kural setleri tanımlanmıştır. Daha sonra Divriği evlerinin ana yaşam kat planları bu biçim grameriyle analiz edilerek, elde edilen veriler tablolar halinde sunulmuştur. Divriği evlerinden türeyen yeni plan şeması üretimi de bu bölümde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın beşinci bölümünde; geleneksel mimarinin sahip olduğu dilin, biçim grameri yardımıyla kolayca tanımlanabileceği ve bu dilden türeyen yeni evlerin üretilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Böylece geleneksel bir yöreye ait mevcut mimari dil gelecek kuşaklara aktarılabilecektir. Biçim grameri çalışmalarıyla elde edilen verilerin bilgisayar ortamına aktarılmasıyla, yeni üretim gerçekleştiren profesyonel sistemler geliştirmek mümkün olabilecektir. Bu profesyonel sistemlerin hem mimarlık öğrencileri hem de mimarlar tarafından gerçekleştirilecek tasarım ve çalışmalara bir altlık oluşturabileceği düşünülmektedir. Ayrıca geliştirilen bu uzman sistem sayesinde tasarım öncesinde, tasarımda ortaya çıkabilecek sorunların önlenerek, daha iyi tasarımlar yapılabileceği belirtilmiştir. Çalışmanın altıncı ve son bölümünde ise çalışma kapsamında kullanılan bütün kaynaklara yer verilmiştir.