Geleneksel harput evlerinde değişim ve dönüşümün koruma bağlamında değerlendirilmesi

Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Harput, tarih boyunca cazibesi yüksek bir kent merkezi olarak kullanılmıştır. Harput, zamanla önemini yitirmiş ve günümüzde Elazığ'a bağlı bir mahalle konumuna gelmiştir. Bu tez çalışmasında geçmişten günümüze geleneksel Harput kent dokusu incelenmiş ve bu değişimi etkileyen etmenler araştırılmıştır. Günümüze kadar gelen evler ve eski fotoğraflar incelenerek; geleneksel Harput evlerinin plan, cephe, malzeme ve yapım teknikleri çalışılmıştır. Bu evlere ait plan, cephe, pencere ve kapı tipolojileri hazırlanmıştır. Günümüze kadar gelen Harput evlerinin koruma durumları incelenmiş ve restorasyon değerlendirilmeleri çalışılmıştır. Restorasyonu tamamlanan evlerin restorasyon değerlendirilmeleri yapılmış ve hasar tespit raporları hazırlanmıştır. Alan çalışmasında yeniden yapım tekniğiyle inşa edilen yapılar incelenmiştir. Harabe ve yıkık olan evler incelenmiş, tespit tutanakları hazırlanmıştır. Bu evlerin genel değerlendirmeleri; korunma sorunları, değişmişlik, konfor düzeyleri, yapısal sorunları çalışılmıştır. Harput'un çevre ve tek yapı ölçeğinde koruma sorunları incelenmiş ve öneriler getirilmiştir. Tek yapı ölçeğinde, yapılara fiziksel ve işlevsel öneriler getirilmiştir. Harput 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne eklenmiştir. Günümüze kadar gelen geleneksel Harput evleri, Harput'un UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne eklenmesinde büyük rol oynayacaktır. Bu sebeple yapılan restorasyon çalışmaları önemini korumaktadır. Anahtar Kelimeler: Harput geleneksel kent dokusu, geleneksel Harput evleri, restorasyon değerlendirilmesi