Hacı Hulûsî Baba dîvânı

16. yüzyıl dîvân şairi olan Bâkî bir şiirinde şöyle demektedir: "Âvâzeyi bu 'âleme Dâvûd gibi sal /Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş". Fânî olan bu âlemde bâkî kalabilmek zor görünse de yazar ve şairler eserleriyle bekâ sorununu ortadan kaldırırlar. Hele ki Hacı Hulûsî Baba gibi Ordu'nun Fatsa ilçesinde bugün adına bir cami bulunan bir kişinin adı, ölümlü dünyada bâkî kalacaktır. Ayrıca bir şair olması onu bu gök kubbede bir hoş sadâ yapmaktadır. Hacı Mehmet Hulûsî ERER, Fatsa'da bilinen adıyla Hacı Hulûsî Baba, XIX. yüzyılın sonunda -1871'de- Osmanlı Devleti'nin bir vatandaşı olarak Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde dünyaya gelmiş, XX. yüzyılda -1936'da- Osmanlı Devleti'nin varisi Türkiye Cumhuriyeti'nin bir vatandaşı olarak Ordu'nun Fatsa ilçesinde vefat etmiştir. Ömrünün 33 yıllık bölümünü akait, usûl, tefsir, hadis, fıkıh, siyer, ahlâk ilmi ve dahası tasavvufu öğrenmek için Arabistan, Türkistan, Afganistan, Buhara, Belh, Tataristan, Nogayistan ve Merginan'da geçirmiştir. Buralarda Arapça, Farsça ve Rusça öğrenmiş, ardından Fatsa'ya gelmiş, burada tekke yaptırmış, bu tekkede Kadirî tarikatının öğretisini yaymaya çalışmıştır. Tekke ve zaviyeler 1925'te bir kanunla kapatıldığında bu tekke camiye dönüştürülmüş ve Hacı Hulûsî Baba bu camiye imam olmuştur. Fatsa'da müderrislik, imamlık, sorgu hâkimliği ve müftülük yapmıştır. Hacı Hulûsî Baba'nın "İslâm Manzûmesi" adlı mesnevi nazım şekliyle yazdığı bir ilmihâli, "Kitâb-ı Bürhân-ı Etkıyâ Ehâdis-i Sultân-ı Enbiyâ" adlı Arapça olarak yazdığı bir nesir kitabı ve çalışmamıza konu olan "Dîvân-ı Hulûsî" adında bir divanı vardır. Genel itibariyle dinî-tasavvufî şiirlerin yer aldığı bu divanda 335 adet şiir bulunmaktadır. Şiirlerin tamamı Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olup 297 gazel, 7 müstezad, 4 kıta, 21 murabba, 1 muhammes ve 5 müseddes nazım şekliyle yazılmıştır. Şiirlerin çoğunluğunda aruz olmakla beraber hece ölçüsünü de kullanmıştır. Hacı Hulûsî Baba Dîvânı'nda yer alan bazı söyleyişlerin transkripti yapılırken 19. yüzyılın sonu 20. yüzyılın başındaki söyleyiş tarzına uygun olarak yapılmıştır.