Hamdânî - Bizans münasebetleri (292-394/905-1004)

Hamdânîler, Abbâsî Devleti'nin güç ve iktidarının zayıfladığı devirlerde onlara bağlı olarak hüküm sürmüş bir devlettir. Onlar Şiî olmalarına rağmen yoğun Sünnî nüfusa sahip Musul ve Halep bölgelerinde hüküm sürmelerinin bir gereği olarak Abbâsî halifesi adına hutbe okutmuşlar ve fırsat buldukça da sınırlarını genişletmeye çalışmışlardır. Bu bağlamda Hamdânîler, Bizans'ın Sugūr hattını işgal etme girişimlerini önleme ve özelde bölgeyi ele geçirme adına onlarla mücadele etmişlerdir. Çalışmamızda X. yüzyıl boyunca Musul kolu ve Halep kolu olmak üzere iki bölgede varlığını sürdüren Hamdânîler'in, bulundukları coğrafyadaki varlığı ve faaliyetleri incelenmiştir. Soyu Benû Tağlib kabilesine dayanan Hamdânoğulları'nın, ilk İslâm fetihlerinin ardından Diyâr-ı Rebî'a'ya yerleşmelerine değinilmiştir. Hamdânoğulları'nın müstakil bir devlet haline gelmelerinden sonra, Bizansla kurduğu ilişkiler incelenmiş ve özellikle aralarında meydana gelen savaşlar konu edinilmiştir. Hamdânîler kısa bir dönem de olsa Bizans'a karşı Sugūr bölgesinde başarılı bir savunma hattı oluşturmayı başaran Şiî bir devlettir. Hamdânîler'in en büyük ve en güçlü hükümdarı Seyfüddevle olmuştur. O, canı pahasına destansı bir mücadele vererek Bizanslıların taarruz ve işgallerini durdurmaya çalışmış ve Müslümanların Bizans karşısında verdiği mücadeleye yeni bir soluk getirmiştir. Hamdânî hanedanının bir asır boyunca hüküm sürmesi Seyfüddevle'nin verdiği bu mücadelenin bir ürünüdür.