İlköğretim okullarında bürokratikleşme ve öğretmenlerin iş doyum düzeyleri

Bu araştırmada tarama modelinden yararlanılmıştır. İlköğretim okulu öğretmenlerinin; okullardaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin bürokrasinin otorite hiyerarşisi, kurallar-düzenlemeler, nesnellik ve prosedürel özellikler boyutlarındaki bürokratikleşme düzeylerine bakılmış. Ayrıca öğretmenlerin iş doyum düzeylerine ilişkin algıları okul kültürüne ilişkin algılarını saptayıp, bu algıların öğretmenlerin cinsiyetlerine, yaşlarına, öğretmenlikte toplam çalışma sürelerine, branşlarına ve bulundukları okulda toplam çalışma sürelerine göre farklılık gösterip göstermediği tespit edilmiştir.Araştırmada veri toplama araçları olarak ÖZTÜRK tarafından geliştirilen ` Okulların Bürokratik Özellikleri Ölçeği? ile ŞAHİN tarafından geliştirilen `İş Doyumu Ölçeği? kullanılmıştır.Ölçeklerden elde edilen verilerin çözümlenmesi için bağımsız grupların ortalamalarını karşılaştırmayı sağlayan `t? istatistiğinden yararlanılmıştır. 3 ya da daha fazla grup arasındaki farkın test edilmesinde ise `Tek Yönlü Varyans Analizi yapılmıştır. Varyans Analizi sonucunda, aralarında anlamlı düzeyde fark bulunan ortalamalarda, farkın kaynağını bulmak için `Scheffe? testi uygulanmıştır.Bu araştırmanın evreni, 2011?2012 öğretim yılında İzmir İli Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde bulunan merkez ilçelerindeki toplam 407 resmi ilköğretim okulunda çalışan öğretmenler oluşturmuştur. Araştırmanın örnekleminde, evrenin %5?i alınarak oluşturulan 20 okul bulunmaktadır. Bu okullardaki öğretmenlerin de %50?si alınarak evreni 400 öğretmen oluşturmuştur. Çeşitli nedenlerle 36 anket geçersiz sayılmış ve 364 anket ile araştırma tamamlanmıştır.Araştırmanın sonunda elde edilen bulgular şöyledir: 1. Okuldaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine, branşa ve bulundukları okulda toplam çalışma sürelerine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Cinsiyete, değişkenine göre ise anlamlı düzeyde fark olduğu saptanmıştır. 2. Bürokrasinin otorite hiyerarşisi boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında cinsiyete, yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine, branşa ve bulunduğu okulda toplam çalışma sürelerine göre anlamlı düzeyde bir fark bulunmamıştır. 3.Bürokrasinin kurallar- düzenlemeler boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine ve bulunduğu okulda toplam çalışma süresine göre anlamlı düzeyde bir fark olmadığı cinsiyete ve branşa göre ise anlamlı bir fark olduğu hesaplanmıştır. 4.Bürokrasinin nesnellik boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine ve branşa göre anlamlı bir fark bulunmadığı, cinsiyete ve bulunduğu okulda toplam çalışma süresine göre anlamlı düzeyde fark olduğu saptanmıştır. 5.Bürokrasinin prosedürel özellikler boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresi, branşa ve bulunduğu okulda toplam çalışma süresine göre anlamlı bir fark bulunmamış, cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı düzeyde fark olduğu saptanmıştır. 6. Bürokrasinin otorite hiyerarşisi, kurallar ? düzenlemeler, nesnellik ve prosedürel özellikler boyutları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. 7.İlköğretim öğretmenlerinin iş doyum düzeylerine ilişkin, öğretmenlerin yaşlarına, öğretmenlikte toplam çalışma sürelerine göre anlamlı bir farklılık bulunmuş iken, öğretmenlerin cinsiyetlerine, branşlarına, bulunduğu okulda toplam çalışma sürelerine göre anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 8.İş doyumu ile okullardaki bürokratikleşme ve bürokrasinin alt boyutları olan Otorite Hiyerarşisi, Kurallar-Düzenlemeler, Nesnellik ve Prosedürel Özellikler Boyutundaki Bürokratikleşme Düzeyi arasındaki ilişki karşılaştırıldığında, a)İş doyumu ve bürokratikleşme arasında ortalamalar düzeyinde ( ,608) doğru orantılı ve güçlü bir ilişki vardır. b) İş doyumu ile otorite hiyerarşisi arasında ( , 342) doğru orantılı bir ilişki vardır. c) İş doyumu ile kurallar ? düzenlemeler boyutu arasında ( , 496) doğru orantılı ve orta düzeyde bir ilişki vardır. d) İş doyumu ile nesnellik boyutu arasında ( , 586) doğru orantılı ve güçlü bir ilişki vardır. e) İş doyumu ile prosedürel özellikler boyutu arasında ( , 477) doğru orantılı ve orta düzeyde bir ilişki vardır.