İlkokul 4. sınıf değerler eğitiminde yaratıcı drama yönteminin etkisi

Bu araştırmanın genel amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerine "Sorumluluk", "Saygı", "Sabır" değerlerinin kazandırılmasında yaratıcı drama yönteminin etkisini belirlemektir. Araştırma, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte uygulandığı karma yöntem (mixed method) desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılarak modellenmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın iki boyutundan biri olan nicel boyutta, öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise konuyla ilgili daha derinlemesine bir inceleme yapabilmek için görüşme, öğrenci ve öğretmen günlüklerinden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim öğretim yılı güz döneminde Şanlıurfa iline bağlı merkez ilçe olan Eyyübiye ilçesinde bulunan bir devlet okulunun iki dersliğinde öğrenim görmekte olan ilkokul 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Deney grubu 42 öğrenciden oluşurken, kontrol grubunda 40 öğrenci yer almıştır. Araştırmanın nitel verileri için deney grubunda yer alan öğrencilerden sistematik örneklem yöntemi kullanılarak seçilen öğrenci günlükleri incelenmiştir. Veri toplama sürecinde nicel ve nitel veri toplama araçları eş zamanlı olarak bir arada kullanılmıştır. Bu kapsamda öğrencilerin "Sorumluluk", değerlerine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla "Sorumluluk Ölçeği", "Saygı" değerine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla "Saygı Eğilim Ölçeği", "Sabır" değerine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından düzenlenen "Sabırlı Davranış Ölçeği"; öğrencilerin bazı demografik özelliklerini belirlemek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", öğrencilerin ve öğretmenin sürece ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla "Öğrenci ve Öğretmen Günlükleri" ve "Öğretmen Görüşme Formu" kullanılmıştır. Ayrıca, uygulama öncesi ve sonrasında belirlenen değerlerle ilişkili kavramları belirleyebilmek adına "Kelime İlişkilendirme Testi" aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel veri analizlerinde, betimleyici analizlerden aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde ve frekans kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki değişimi değerlendirebilmek için ise, bağımlı gruplar t-testi ile eşli gruplar t-testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, değer eğitiminde yaratıcı drama yönteminin kullanıldığı deney grubu öğrencilerinin, ele alınan değerlere yönelik tutum puanlarının yükseldiği tespit edilmiştir. Deney grubundaki öğrencilerin günlükleri incelediğinde, sorumluk, saygı ve sabır değerlerine yönelik öğrencilerin olumlu tutum ve davranışlar kazandıkları görülmüştür. Öğrenciler farklılıklara saygı duyduklarını, saygılı davranmanın önemini ve sonuçlarını öğrendiklerini; sorumluklarını yerine getirmenin önemini kavradıklarını ve sabırlı davranmanın sonuçlarını öğrendiklerini ifade etmişlerdir. Deney grubundaki öğrencilerin kelime ilişkilendirme testi öntest-sontest sonuçları incelendiğinde, sontest lehine ele alınan sorumluluk, saygı ve sabır değerleri ile ilişkili kavram yazma sayısının arttığı ve yazılan kavramların ele alınan değerlerle ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenin süreçte tuttuğu günlük ve süreç sonrasında yapılan görüşmesi analiz edildiğinde, öğrencilerin sorumluluk, saygı ve sabır değerlerine yönelik olumlu tutum ve davranışlar kazandıkları ve bu değerleri yaşama aktardıkları görülmüştür. Öğretmen ayrıca; öğrencilerin olumsuz davranışlarında azalmanın olduğu, sorumluluk, saygı ve sabır ile ilişkili davranışlarını sınıf ortamına yansıttıkları, sınıf içi iletişimin arttığı, öğrencilerin öğrenme ilgi ve motivasyonlarının arttığını ifade etmiştir. Değerler eğitiminde yaratıcı drama yönteminin kullanılmasının değerlerin kazandırılmasında oldukça etkili olduğu, öğrenme sürecini somutlaştırdığı ve öğrencilerin ele alınan değerlerle ilgili olumlu tutum geliştirdikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Değer, Değerler Eğitimi, Yaratıcı Drama, İlkokul, Sorumluluk, Saygı, Sabır