İmam Muhammed b. Ebü'l-Kâsım b. Bâcûk el-Bekâlî el-Harizmî'nin "Miftâhu't-Tenzîl" Adlı Tefsirinden Nûr ve Furkân Surelerinin Tahlili ve Değerlendirmesi

Bu çalışma, Hicrî 6. yüzyılın önde gelen müfessirlerinden İmam Muhammed b. Ebû'l-Kâsım el-Bakkâlî'ye ait Miftâhü't-Tenzîl adlı tefsir yazmasının analitik incelemesini ve ilmî tahkikini içermektedir. Araştırma, 257 sayfadan oluşan yazma esere dayanmakta olup, özellikle Nûr ve Furkân sûrelerinin tefsirine odaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacı, müellifin tefsir yöntemini ortaya koymaktır. El-Bakkâlî'nin yöntemi; Kur'ân'ın Kur'ân ile tefsiri, me'sûr (rivayet) kaynaklardan yararlanma ve Hanefî fıkıh ekolüne eğilim gibi esaslara dayanmaktadır. Metnin tahkikinde ilmî araştırma ilkelerine bağlı kalınarak; âyet ve rivayetlerin kaynaklandırılması, anlamı güç veya kullanımda seyrek karşılaşılan kelimelerin açıklanması ve yazmanın özgün hattına uygun biçimde metne aktarılması sağlanmıştır. Çalışma, el-Bakkâlî'nin özellikle ahlâkî ve işârî yoruma açık âyetlerdeki özgün yaklaşımını ortaya koymaktadır. Bu durum, onun bağımsız ilmî kişiliğini ve manevî derinliğe yönelik düşünsel yatkınlığını yansıtmaktadır. Ayrıca, Kur'ân ilimleri konusundaki derin bilgisini ve diğer müfessirlerin görüşlerine yönelik eleştirel tutumunu da gözler önüne sermektedir. El-Bakkâlî, Hanefî mezhebine bağlılığını korumakla birlikte, özgün ve ilmî bir tefsir ortaya koymuştur. Bu araştırma, söz konusu önemli eserin gün yüzüne çıkarılmasına yönelik ciddi bir katkı niteliği taşımakta ve eserin diğer bölümlerine dair tahkik ve değerlendirme çalışmalarını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.